مدير انتشارات دانشگاه صنعتي شريف معتقد است: كتاب‌هاي مهندسي مظلوم واقع شده‌اند، زيرا در برنامه‌هاي مربوط به نكوداشت كتاب، به اين كتاب‌ها كم‌توجهي مي‌شود./

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)ـ موسسه انتشارات دانشگاه صنعتي شريف، موسسه‌اي مستقل است كه در اداره ثبت شركت‌ها به ثبت رسيده و صاحبان سهام آن با نظارت هيات امنا فعاليت مي‌كنند. اين موسسه ماهيتي نيمه‌خصوصي دارد و تا كنون در تهيه و چاپ كتاب‌هاي مهندسي پيشرو بوده است. نگاه تخصصي به كتاب، در كنار تجربه طولاني در ارائه كتاب‌هاي فني ـ مهندسي، انگيزه‌اي شد تا سراغ مدير واحد انتشارات برويم و درباره نحوه فعاليت آن با وي گفت‌وگو كنيم. 

محمدمهدي روحاني‌مشهدي، مدير اين انتشارات، مي‌گويد: انتشارات دانشگاه شريف، در سال 52 تاسيس شد. موسس اين دانشگاه در دوران طاغوت شخص شاه ملعون بود و به تبع آن ،هيات امنا و هيات موسسان آن را اعضاي كابينه دولت تشكيل مي‌دادند. اين موسسه، بعد از انقلاب اسلامي، به صورت موسسه‌اي خصوصي به ثبت رسيد و اعضاي هيات مديره آن دكتر مصطفي محقق داماد، دكتر مهدي گلشني، دكتر ميرشمس شهشهاني، دكتر سعيد سهراب‌پور (رئيس دانشگاه صنعتي شريف)، دكتر رضا روستا آزاد و دكتر علي اكبر اكرامي اند.

پيش از انقلاب اسلامي، كتاب‌هاي فلسفي نيز در كنار كتاب هاي علمي و دانشگاهي در اين موسسه به چاپ مي‌رسيد. بعد از انقلاب، با تخصصي شدن حوزه نشر و گرايش تخصصي ناشران به چاپ و توليد كتاب در حوزه خاص از علوم، سياست موسسه نيز به چاپ كتاب‌هاي فني و مهندسي گرايش پيدا كرد.

به گفته روحاني، اين موسسه سالانه 15 عنوان چاپ اول دارد و تاكنون 240 عنوان كتاب منتشر كرده كه تعدادي از آنها به چاپ دهم نيز رسيده ‌اند. ‌اكنون 50 عنوان كتاب در اين انتشارات مراحل مختلف چاپ را مي‌گذرانند. 

روحاني درباره شمارگان كتاب‌ها مي‌گويد: پس از نيازسنجي و مخاطب‌سنجي‌هاي مختلف،به شمارگان 5000 جلد براي چاپ اول رسيده‌ايم كه اين تعداد گاهي كم و زياد مي‌شود. در مواردي هم به فروش 30 تا 40 هزار جلدي دست يافته‌ايم كه باعث رونق و استقلال موسسه از دانشگاه شده است.

رئيس انتشارات دانشگاه

صنعتي شريف مي‌گويد: مطالب و محتواي كتاب بايد به گونه‌اي باشد كه دانشجو بتواند به راحتي آن را بخواند و دچار خستگي نشود و همين حساسيت موجب بالا رفتن هزينه توليد كتاب‌ها مي‌شود. ولي با همه حساسيت و افزايش قيمت، ما به كيفيت كتاب‌ها اهميت مي‌دهيم. 

وي سپس با اشاره به نمودار ميزان فروش اين موسسه انتشاراتي از سال 79 تا 86 مي‌گويد: ميزان توليد كتاب‌هاي چاپ اول ما در اين مدت دو برابر شده است؛ در عين حال به كيفيت آثار نيز اهميت مي‌دهيم. فروش كتاب‌ها نيز از 400 ميليون ريال در سال 79 به 3 ميليارد و 370 ميليون ريال در سال 86 افزايش يافته است.

وي با اشاره به نقش حمايتي موسسه از مترجمان و مولفان اين دانشگاه مي‌گويد: در گذشته، ميزان حق‌التاليف و حق‌الترجمه از 10درصد كمتر بود. به اين شكل كه چاپ اول 10 درصد و ديگر چاپ‌ها 8 درصد براي مولف و مترجم در نظر گرفته مي‌شد، ولي ما توانستيم اين ميزان را در تمام نوبت‌‌هاي چاپ به 15 درصد برسانيم.

وي پس از 33 سال عضويت در هيات علمي اين دانشگاه و موسسه انتشاراتي، خود را عضو خانواده اين مجموعه مي‌داند: «اين حس باعث ايجاد عشق و علاقه در كارم مي‌شود. هر سال چهره‌هاي جديدي كه معمولا 100 نفر اول قبولي كنكور سراسري اند، وارد اين دانشگاه مي‌شوند. اين پويايي و تحرك، انگيزه‌اي در انسان به وجود مي‌آورد؛ خصوصا براي ما كه كار فرهنگي مي‌كنيم انگيزه‌اي مي‌شود تا براي ارتقاي موسسه و كيفيت كتاب‌ها، بيشتر تلاش كنيم.

مدير انتشارات دانشگاه صنعتي شريف ادامه مي‌دهد: اساس فعاليت موسسه، صيانت و حفاظت از زبان فارسي در كتاب‌هاست. البته بسياري از دانشگاه‌ها در خاورميانه، به زبان انگليسي تدريس مي‌كنند؛ البته اين دليل نمي‌شود كه فكر كنيم از اين نظر در حوزه علم از كشورهاي پيشرفته عقب مانده‌ايم. بايد به وحدت فرهنگي و دستاوردهاي علمي در جامعه و دانشگاه نگاه كرد. كتاب‌هاي اين موسسه حتي در كشورهاي مختلف از جمله عراق، افغانستان و تاجيكستان نيز با استقبال مواجه مي‌شوند. به عقيده من، وحدت فرهنگي در جامعه، با وحدت زبان ارتباط مستقيم دارد و اين اصل با تعليم زبان انگليسي، در تضاد نيست.

روحاني با تامل و دقت، از تاريخچه ترجمه در كشورمان مي‌گويد: جريان ترجمه منابع خارجي، از سال 59 (بعد از انقلاب فرهنگي) در كشورمان صورت گرفت. با آغاز نهضت ترجمه توسط استادان، نشر دانشگاهي نيز با قبول سردمداري اين جريان، به ترجمه رونق بخشيد و به تدريج موسسات نشر دانشگاهي از جمله دانشگاه شريف و تهران در كنار نشر دانشگاهي به‌ فعاليت پرداختند.

تاكيد مي‌كند: در حوزه علوم انساني، ترجمه كمتر به چشم مي‌خورد، در حالي كه بيشتر منابع رشته فني مهندسي خارجي اند و ناگزير به ترجمه در اين حوزه‌ايم.

وي خاطرنشان مي‌كند: براي فروش كتاب با سايركشورها  رابطه‌اي مستقيم نداريم؛ بلكه از طريق موزعان بين‌المللي به اين كشورها كتاب مي‌فرستيم. اين كار اگرچه چشمگير نبوده؛ ولي 5 سال است كه استمرار دارد. 

موسسه انتشارات دانشگاه شريف، با 12كارمند اداره مي‌شو‌د: يك ويراستار ارشد، 5 حروفچين، نمونه‌خوان، ويراستار ادبي و ويراستار فني، 2 فروشنده، يك حسابدار و يك گرافيست. 

روحاني به نحوه انتخاب كتاب براي انتشار مي‌گويد: كتاب‌هايي كه براي چاپ به دستمان مي‌رسد ابتدا در جلسه اي با حضور ويراستار ارشد بررسي  مي‌شوند. ما حيطه كاري مشخصي داريم. به عنوان مثال كتاب‌هاي تست، رمان و كنكور را منتشر نمي‌كنيم. برخورداري از پايه علمي بامحتوا، سابقه و شهرت مولف و مترجم، به روز بودن اطلاعات كتاب، از ديگر شرايط اصلي ما براي انتشار كتاب‌هاست. پس از احراز اين شرايط، بررسي‌هاي اساسي صورت مي‌گيرد؛ به اين شكل كه كتاب براي رياست دانشكده و استادان صاحب نظر آن دانشكده فرستاده مي‌شود تا نظرات خود را درباره قوت اثر، محتوا، رعايت اصول علمي، نوع ترجمه و ميزان مخاطب احتمالي بيان كنند. در اين زمان، بازار خارجي نيز از نظر دور نمي‌ماند. 

روحاني مي‌افزايد، كتاب‌هايي كه هم از نظر علمي و هم به لحاظ مخاطب مورد تاييد قرار گيرند، به چاپ خواهند رسيد. بعضي كتاب‌ها كه از نظر علمي  قوت دارند ولي در ميزان مخاطب آن ترديد وجود داشته باشد، به سه روش منتشر خواهند شد؛ گاه بعضي از موسسات و وزارتخانه‌ها براي  چاپ كتابي به ما كمك مي‌كنند و حامي انتشار آن مي‌شوند. راه ديگر حمايت مالي مولف و مترجم است. چاپ كتاب با شمارگان پايين و قيمت بالا هم از ديگر روش‌هاي چاپ كتاب در اين موسسه است.

وي با تاكيد بر اينكه انتشارات دانشگاه شريف، به دنبال كسب سود و منفعت مادي نيست، مي‌گويد: آنچه براي موسسه اهميت دارد، اعتبار علمي است. اين انتشارات به دنبال كتاب‌هاي با كيفيت علمي است. از جمله كتاب‌هاي پرباري كه اين انتشارات در سال گذشته منتشر كرد و جزو پرفروش‌‌هاي سال گذشته بود، مي‌توان از كتاب‌هاي "رسم فني و نقشه‌كشي"، "حساب ديفرانسيل انتگرال" و "ساختمان گسسته" نام برد. 

روحاني مشهدي به تعامل موسسه انتشارات دانشگاه صنعتي شريف با ديگر موسسات انتشاراتي اشاره مي‌كند و مي‌گويد: اين موسسه با 20 ناشر و موزع مختلف در ارتباط است كه معتبرترين آنها «دانش‌ايران» و «كتاب‌ايران» اند. اين موسسات در فروش و توزيع كتاب در شهرستان نيز فعاليت دارند. البته برخي از موسسات، در ارتباط مستقيم با ناشران شهرستاني براي آنان كتاب ارسال مي‌كنند.

روحاني با اشاره به نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران، مي‌گويد: هر سال در نمايشگاه كتاب شركت مي‌كنيم. فروش امسال خوب بود؛ ولي نه به آن ميزان كه انتظار داشتيم. انتظار ما افزايش 50 درصدي فروش بود كه متاسفانه تنها 20 درصد افزايش يافت. با اين حال 30 ميليون تومان كتاب فروختيم.

وي با گلايه از چينش غرفه‌ها در نمايشگاه امسال مي‌گويد: ناشران دانشگاهي در زيرزمين مصلي مستقر بودند. سقف كوتاه، هواي گرفته و گرم،‌ راهروي باريك و جمعيت زياد، دست به دست هم دادند تا مشتري را از غرفه كتاب‌هاي دانشگاهي فراري دهند.

روحاني از نحوه انتخاب كتاب سال نيز گلايه‌مند است و مي‌گويد: در انتخاب  كتاب سال، بخش عمده نگاه‌‌ها متوجه كتاب‌هاي علوم انساني است. در اين ميان به كتاب‌هاي فني ـ مهندسي اجحاف مي‌شود. وزارت ارشاد، دانشگاه صنعتي اميركبير و دانشگاه تهران نيز به عنوان سه مرجع تعيين‌كننده كتاب سال در اين باره كوتاهي مي‌كنند؛ چرا كه بخش عمده توجه آنها به كتاب‌هاي حوزه علوم انساني است. اگر چه پيش از اين 9 كتاب اين موسسه در دانشگاه صنعتي اميركبير به عنوان كتاب برتر معرفي شده اند، ولي با اين حال، وزارت ارشاد هر چند سال يك بار به معرفي كتاب فني مهندسي  مي‌پردازد. انتظار ما اين است كه به رشته فني و مهندسي بيشتر توجه  شود. دو كتاب "شيمي آلي" اثر دكتر رضا مستقيم و "تغييرشكل و شكست آلياژها" اثر دكتر علي‌اكبر اكرامي از جمله كتاب‌هايي اند كه سال گذشته به عنوان كتاب سال معرفي شدند.

مهندس محمدمهدي روحاني‌مشهدي، متولد 1326 است. وي از سال 1348 براي تحصيل در رشته مهندسي صنايع وارد دانشگاه شريف شده و از 33 سال پيش در سمت‌هاي مختلفي چون عضويت در هيات علمي در اين دانشگاه به فعاليت  مشغول بوده است. تدريس نقشه‌كشي صنعتي، طراحي ماشين و گرافيك مهندسي علاوه بر قبول مسووليت رياست انتشارات دانشگاه شريف از سال 79، از ديگر مسووليت‌هاي اوست .

کد مطلب : 21458