در این جغرافیا کمتر کتابی را می‌توان یافت که مورد اقبال و استقبال اهالی فکر و اندیشه قرار گیرد و کتاب «فلسفه و تجدد» از جمله آثار مورد توجه است.

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، محمدمنصور هاشمی*: بحث‌هاي كتاب «فلسفه و تجدد» بر اساس محوريت مساله رابطه احتمالي فلسفه با اصول حاكم بر عصر روشنگري تحرير و تنظيم شده‌اند و طبيعي است كه به افكار منورالفكران آن عصر و به معنايي كه از فلسفه افاده مي‌كرده‌اند توجه شده و در درجه اول نحوه استفاده خاص آنها از فلسفه مورد نظر بوده است، چه در گزارش‌هايي كه آنها از تحولات علمي، صنعتي، اجتماعي و سياسي زمانه داده‌اند و چه در موضع‌گيري‌هايشان كه گرايش جديد فرهنگي را براي پرده‌پوشي از نيات پنهاني خود به فلسفه متوسل شده‌اند.

كليه مباحث اين كتاب بر اساس محوريت مسئله احتمالي فلسفه با اصول حاكم بر عصر روشنگري نوشته شده است. از اين‌رو، عنوان كتاب مي‌تواند به منزله بررسي وضع فلسفه در دوره‌اي باشد كه در جهان غرب، تحت عنوان عصر جديد دانسته مي‌شود. 

در اين اثر بيشتر به عصر روشنگري قرن هجدهم اشاره شده است. دكتر مجتهدي بر این باور است که فلسفه روح و عمق فرهنگ، علم، تمدن، ادبیات و حتی دین ما است، اگرچه اين رشته در 200 سال گذشته در جامعه ما مهجور و مغفول مانده است. مهمترین وجه در عموم آثاری که ايشان منتشر کرده دفاع از شان تفکر به معنای کلی کلمه است. 

تصور می‌کنم باید بحث پیرامون کتاب فلسفه و روشنگری را باید با صحبت در مورد عنوان آن آغاز کرد.
 
این کتاب ناظر بر فلسفه و تجدد است. راجع به این موضوع به دو نحو می‌توان بحث کرد، یکی اینکه گفته شود فلسفه چیست؟ تجدد چیست؟ و بحث را به صورت تحلیلی و تا حدی انتزاعی پیش برد، و از سوي دیگر می‌توان آن را به صورت تاریخی مطرح کرد یعنی عنوان اینکه فلسفه در دوره‌های مختلف چه صورت‌هایی داشته و تجدد به لحاظ تاریخی چه سیری داشته و بعد به بررسی نسبت میان فلسفه و تجدد پرداخت. 

دکتر مجتهدی در این کتاب این کار را کرده و در واقع موضوع را در یک زمینه تاریخی مطرح نموده و فلسفه و تجدد را به نحوی که در دوره روشنگری بوده، بحث می‌کند. در واقع در مورد اهمیت این کار باید از همین جا شروع کرد که به تصور من این نگاه تاریخی چیزی است که ما شدیدا احتیاج داریم. 

گاهی در جامعه راجع به دینداری و تجدد بحث می‌شود که کاملا جنبه صرف تحلیل الفاظ را دارد و بعد تاریخی آن مسائل مغفول واقع می‌شود. یکی از جنبه‌های کار دكتر مجتهدی چه در این کتاب و چه در دیگر آثارشان، اهمیتی است که به نگاه و تحلیل تاریخی می‌دهند.
بد نیست در اینجا به متون بسیار مهمی نیز که در این کتاب هست اشاره کنم چرا که این آثار برای کسانی که به دوره روشنگری علاقمندند مفید و خواندنی است. 

مولف کتاب در دو مقاله بسيار خواندنی و دقیق در واقع نشان می‌دهد که ولتر فیلسوف درجه اولی نیست؛ اما من فکر می‌کنم شاید بتوان از این منظر هم به ولتر نگاه کرد که او قرار نیست که فیلسوف درجه اولی باشد. 

تجدد نمایندگان مختلفي دارد که برخي از آن‌ها فیلسوفند و برخی دیگر نویسنده. ولتر به تصور من نماینده روشن‌فکری است. اصالت کار ولتر در طرح ایده‌های فلسفی نیست بلکه در نحوه مواجهه با این ایده‌هاست به اين معني که ما فارغ از تعصب با اندیشه‌ها روبرو شویم.
  
*عضو هیات علمی و مدیر گروه کلام و فرق بنیاد دائرة المعارف اسلامی

کد مطلب : 22358