پايانه‌هاي مسافري ابرشهر تهران، همواره ميزبان خيل مسافراني اند كه يا تازه به پايتخت وارد شده‌اند يا قصد دارند به ساير نقاط كشور عزيمت كنند. بي ترديد، زمان حضور در ترمينال‌ها و همچنين حضور چندين ساعته در مسير سفر، مي‌تواند فرصت مناسبي براي مطالعه و كتابخواني باشد./

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)ـ براي بررسي وضعيت كتابخواني و همچنين كتابفروشي‌هاي پايانه‌هاي مسافري تهران، به ترمينال‌هاي جنوب، غرب، شرق و بيهقي رفتيم و با كتابفروشان، مسافران، رانندگان و كارمندان تعاوني‌هاي مسافري گفت‌وگو كرديم. بخش اول اين گزارش به بررسي اوضاع كتاب و كتابخواني در اولين پايانه تهران يعني ترمينال جنوب واقع در خيابان بعثت اختصاص دارد...

در ورودي سالن، كتابفروشي «شهر كتاب» توجه را به خود جلب مي كند. يك غرفه سر نبش با دكوري زيبا و چينش مناسب كه كتاب‌هاي رنگارنگش خصوصا كتاب‌هاي كودكان آن، از دور جلب توجه مي‌كند.

رضا قديمي، كارمند كتابفروشي شهر كتاب، هفت سال است كه در اينجا كتاب مي فروشد. گرم و صميمانه با لهجه‌اي آذري، فارسي را به شيريني سوغات معروف تبريز يعني شيريني «گرابيه» صحبت مي‌كند. او دبير ادبيات است و كتابفروشي را به عنوان شغل دوم انتخاب كرده است. علاقه او به كتابفروشي و تناسب رشته تحصيلي‌اش (ادبيات) با مقوله كتاب و كتابخواني و حضور فعالانه پسر عمويش در فروشگاه شهر كتاب ،علت انتخاب حرفه كتابفروشي توسط رضاقديمي است.    
او مي گويد: ما مجموعه‌اي نسبتا منحصر به فرد را فراهم آورده‌ايم. برخي از مسافران كه مشتري دائمي ما هستند، مي‌گويند كتاب‌هايي را در اين فروشگاه پيدا مي‌كنند كه براي تهيه آن بايد تا خيابان انقلاب تهران مي رفتند . كتاب‌هاي اينجا گلچين شده‌اند ؛ ما نمايشگاهي با بيش از 10 هزار نسخه كتاب فراهم آورده‌ايم.

قديمي، استقبال از اين كتابفروشي را در مقايسه با كتاب‌هاي موجود در آن، مناسب نمي‌داند و از قيمت بالاي كتاب و كمبود فرهنگ مطالعه در بين مردم ،به عنوان دلايل استقبال نه چندان خوب مردم ياد مي‌كند و مي‌گويد: چند سال پيش كه كتاب ارزان‌تر بود، استقبال هم از كتابفروشي ما بيشتر بود. متاسفانه هنوز مطالعه كتاب به عنوان يك ضرورت براي تمامي مردم ما جانيفتاده است.

وي در پاسخ به اين سوال كه رانندگان، كمك رانندگان و مسوولان تعاوني‌هاي پايانه جنوب اهل مطالعه اند يا نه؟ مي‌گويد: اغلب رانندگان كتابخوان نيستند و بيشتر براي خريدن كتاب‌هايي كه شهرستاني‌ها سفارش خريدش را به آنها مي‌دهند، به اينجا مي‌آيند. استقبال مسوولان تعاوني‌ها و ترمينال از كتاب نيز خيلي ضعيف است. 
در سالن انتظار،جواناني را مي‌بينم كه چشمانشان دقايق طولاني بر صفحه كوچك تلفن‌هاي همراهشان خيره مانده و عده‌اي نيز به تلويزيون‌هاي متصل به سقف خيره شده‌اند و اگر چه صداي آنها را به خوبي نمي‌شنوند و قدرت انتخاب كانال مورد نظر خود را هم ندارند، اما باز هم به صفحه جادويي آن خيره مانده‌اند! شايد هم حق دارند. بايد دقيقه‌ها و ساعت‌هاي طولاني و خسته‌كننده‌اي را بگذارنند تا هنگام سوار شدن به اتوبوس فرا برسد. واقعا در چنين شرايطي دل انسان براي غربت كتاب‌هاي كتابفروشي‌هاي متعدد ترمينال جنوب مي‌گيرد!

از فروشنده فروشگاه شهر كتاب در اين باره مي‌پرسم. او نيز مي‌گويد: اي كاش كتاب مي‌خواندند!
بعد، با شوق و حرارت مي‌گويد: اتفاقا اخيرا در جريان گفت‌وگو با مدير فروشگاه به او پيشنهاد دادم كه اگر بشود يك نمايشگاه دائمي كتاب در ترمينال جنوب ايجاد كنيم، خيلي از بار ترافيكي در خيابان انقلاب كم مي‌شود. چون اينجا با داشتن مترو، پاركينگ و مزايايي ديگر، بهترين مكان براي ايجاد چنين نمايشگاهي است. دوست دارم در فرصتي، اين پيشنهاد را به شهردار منطقه يا شهردار تهران هم بدهم. هيچ جاي ديگري چنين پتانسيلي را براي برپايي نمايشگاه دائمي كتاب ندارد و شهرستاني‌ها نيز به اينجا دسترسي آساني دارند. در چنين شرايطي، استقبال از كتاب در ترمينال نيز قطعا خوب مي‌شود. افراد زيادي هستند كه از شهرستان‌ها براي خريد كتاب به تهران مي‌آيند و اگر چنين نمايشگاهي در اينجا برپا شود، خيلي راحت به مقصود خود مي‌رسند و از ترافيك در خيابان‌هاي مركزي تهران نيز كاسته مي‌شود. واقعيت اين است كه الان ما در اين فروشگاه امكان عرضه همه كتاب‌ها را نداريم و اغلب مردم به دنبال كتاب‌هاي درسي، دانشگاهي و كمك آموزشي اند كه الان فقط در خيابان انقلاب عرضه مي‌شوند.

يكي ديگر از كتابفروشي هاي واقع در ترمينال جنوب ،متعلق به كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان است. 

مسوول فروش اين كتابفروشي مي‌گويد: استقبال از كتاب‌هاي كانون خيلي ضعيف است و علت آن، متناسب نبودن قيمت كتاب‌هاي ما با فرهنگ پايانه جنوب است.به اعتقاد من، افرادي كه به ترمينال جنوب مراجعه مي‌كنند،شايد ضعيف‌ترين قشر و كم درآمدترين افراد جامعه‌باشند. چون كسي كه از نظر درآمد مشكلي نداشته باشد، براي سفر به شهرستان، اول به فرودگاه مراجعه مي‌كند و بعد با قطار به سفر مي‌رود و اگر توان تهيه پول هيچ يك از اين دو وسيله سفر را نداشت، سراغ اتوبوس  مي‌آيد... 

براي گرفتن اطلاعات بيشتر درباره اوضاع كتاب و كتابخواني در پايانه جنوب، غرفه كتابفروشي بهزيستي، مكان مناسبي به نظر مي‌رسد.

شهرام صيفي، دو سال است كه در غرفه كتابفروشي سازمان بهزيستي فعاليت مي‌كند. او استقبال از روزنامه و مجله را در ترمينال و غرفه بهزيستي بيشتر از كتاب مي‌داند و همين تجربه هم باعث شده‌ است كه دراين غرفه ، تعداد روزنامه و لوازم التحرير و اجناسي غير از كتاب، بيشتر از «يار مهربان» باشد. 

  صيفي در پاسخ به اين سوال كه علت استقبال كم از كتاب در پايانه جنوب چيست؟ مي‌گويد : ما با توجه به سليقه مشتريانمان كتاب به غرفه مي‌آوريم و اين سليقه را نيز براساس تقاضاي آنان پيدا كرده‌ايم.

او ضعف در فرهنگ كتابخواني و عدم اطلاع‌رساني مناسب در حوزه كتاب را علت استقبال كم از كتاب در ترمينال مي‌داند و مي‌گويد: بايد بيشتر به مردم توصيه شود كه كتاب بخوانند. البته خيلي از مردم بيشتر به دنبال حاشيه‌ها هستند تا مطالب كلي موجود در كتاب‌ها، حاشيه‌هايي مثل اخبار مربوط به ستارگان سينما و فوتبال!

صيفي از اقبال خوب كتاب‌هاي روان‌شناسي و مسايل مربوط به حوزه خانوادگي خصوصا زناشويي در اين غرفه خبر مي‌دهد و مي‌گويد: متاسفانه  قيمت كتاب‌ در كشور ما كمي زياد است. برخي از كتاب‌ها 50 هزار تا 80 هزار ريال قيمت دارند و كمتر خريدار پيدا مي‌كنند. بايد قدري قيمت كتاب را پايين آورد تا مردم هم بيشتر بخرند. به نظر من از نويسنده گرفته تا ناشر، بايد وضعيت اقتصادي خريدار كتاب را در نظر بگيرند. بايد كتاب‌هاي روز را توليد كنند. تبليغات نيز مي‌تواند فروش كتاب را در كتابفروشي‌ها خصوصا كتابفروشي‌هاي اينجا بالا ببرد.

استقبال كم مردم از كتاب‌ها، وجه مشترك تمام كتابفروشي‌ها ي ترمينال جنوب است و طبيعتاً ضرر مي‌دهند. صيفي در اين باره مي‌گويد: ما ضرر مي‌دهيم و چاره‌اي نداريم. بيكار كه نمي‌‌توانيم بمانيم. اينكه تا چه زماني سازمان بهزيستي مي‌تواند اين ضرر را تحمل كند، نمي‌دانم. فقط مي‌دانم كه اين سازمان هم قصد ارائه يك خدمت فرهنگي به جامعه را دارد و در اين ميان خيلي به دنبال كسب سود نيست چون همه ما در قبال فرهنگ جامعه مسووليم. اگر من اينجا را به تخمه‌فروشي تبديل كنم، سود به دست مي‌آورم، اما آن وقت فرهنگ كتابخواني از بين مي‌رود. وجود همين غرفه باعث مي‌شود كه مردم ،حداقل به جلد كتاب‌ها نگاه كنند و شايد اينجوري به كتاب خواندن تشويق ‌شوند.

بين غرفه‌هاي فروش كتاب در پايانه جنوب، فقط مسوول غرفه سازمان تبليغات اسلامي از استقبال مردم از كتاب‌ها و فروش دو غرفه اين سازمان در ترمينال اظهار رضايت مي كند.

خيلي طبيعي است كه مسافران ترمينال جنوب مثل بقيه ترمينال‌ها به فكر تهيه آب و خوراك براي سفر باشند، اما ساعت‌ها حضور منتظرانه آنها در سالن ترمينال و همچنين نشستن كسل‌كننده بر صندلي اتوبوس‌ها در طول  سفر، كه گاهي به 24 ساعت هم مي‌رسد، اين هشدار را مي‌دهد كه فرصت‌هاي ناب براي مطالعه كتاب خيلي زود از دست مي روند. كتاب هاي اينجا، مسافراني اند كه جابجا نمي شوند!

کد مطلب : 21231