تاريخ نوعي ضرورت است و حركتي دارد كه دست افراد نيست. از اين رو افراد، اسباب تاريخ به‌شمار مي‌آيند كه در جريانات تاريخي مصرف مي‌شوند و نمي‌توان رخدادهاي تاريخي را در گذر زمان دوباره تكرار كرد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، نشست تخصصي كتاب ماه تاريخ و جغرافيا با عنوان «مكاتب تاريخ‌نگاري غرب» عصر امروز در سراي دايمي اهل قلم برگزار شد.

در ابتداي اين نشست، دکتر كريم مجتهدي، استاد دانشگاه تهران و استاد گروه فلسفه دانشگاه صنعتي شريف به تاريخ فلسفه يونان باستان اشاره كرد و گفت: فلاسفه يوناني معتقدند آن چيزي كه مشمول مرور زمان مي‌شود ثبات ندارد و نمي‌توان

به ارزش شناخت علمي آن پي برد؛ بلكه آنچه ما مي‌شناسيم و يقين حاصل مي‌كنيم بايد وراي زمان باشد.

وي افزود: زمان، حقيقت را به مرور نمايان مي‌كند و حقيقت در دل زمان شكل مي‌گيرد. هراكليتوس يكي از فلاسفه يونان باستان، به يك معنا علم را انكار مي‌كند و از لحاظ تاريخي نيز منشأ بعضي از سوفسطايياني است كه انسان را معيار حقيقت دانسته‌اند.

اين استاد فلسفه خاطرنشان كرد: مورخان و فلاسفه در درجه اول به اثبات نظر مي‌انديشند و درمي‌يابيم علمي كه پژوهشگران به دنبال آن هستند سخنوري است و در يونان باستان همين جريان منجر به محكوميت سقراط شد.

وي اضافه كرد: سقراط با صلابت در مقابل نفي حقايق ايستادگي كرد كه همين امر موجب محكوميت وي شد. ارسطو نيز قائل به ذات بود و اعتقاد داشت اگر ذات، اضمحلال امور را مانع شود، تحقق پيدا نمي‌كند.

مجتهدي خاطر نشان كرد: در مقابل سنت يوناني، سنت انبياء مطرح مي‌شود مانند سنت حضرت ابراهيم(ع) كه در انجيل عهد عتيق از اين نقطه نظر مقابل سنت يوناني سخن گفته شده است. اين انبياء مشيتي دارند كه براي بندگان پيام بياورند و در اين راه جانشان را فداي عقايد الهي مي‌كنند.

وي افزود: سرنوشت تاريخي ما از يك مبدا آغاز مي‌شود و در آن معاد و سنت توحيدي به افرادي گفته مي‌شود كه خودشان را پيام‌آور مي‌دانند و درمي‌يابيم تفكر تاريخي يك تفكر ديني و ريشه آن دين است. 

نويسنده كتاب «فلسفه و غرب» خاطرنشان كرد: تفكر فلسفه يوناني يك تفكر طبيعي است و ارسطو نشان مي‌دهد كه انسان فضائل را از طبيعت كسب مي‌كند و از راه طبيعت، زندگاني جمعي را سلامت مي‌بخشد؛ از اين رو فضيلت براي ارسطو اعتدال است.

وي افزود: در كتاب «شهر خدا» سرگذشت انسان در جهان مطرح مي‌شود كه اگر انسان صالحي باشد براي اعمال صالحش پاداش در نظر گرفته مي‌شود و اگر طبق آن احكام رفتار نكند مجازات خواهد شد.

نويسنده كتاب «فلسفه و تجدد» افزود: جريان تازه‌اي در قرن 16 ميلادي رخ مي‌دهد و آن پي بردن و اهميت به علوم است كه با طبيعت اندازه‌گيري مي‌شود و صحت و سقم بعضي پديده‌هاي مادي را نشان مي‌دهد.

وي به فرانسيس بيكن اشاره كرد و گفت: فرانسيس بيكن اعلاميه عصر جديد را صادر مي‌كند. در كتاب «ارغنون جديد» بيكن كه كتاب طبيعيات جديد است، فرانسيس بيكن به رياضيات اهميت كمتري داده و طبيعيات بيشتر مورد توجه او بوده است. به اعتقاد بيكن، عقل بايد سر تعظيم در برابر طبيعت فرو بياورد تا از طبيعت درس بياموزد.

نويسنده كتاب «فلسفه در قرون وسطي» يادآور شد: پديدار تاريخي يك‌بار رخ مي‌دهد و رخدادهاي تاريخي را نمي‌توان تكرار كرد؛ زيرا تاريخ يك جهت عقلي دارد و يك قانون كه حاكم بر اين حركت تاريخي است و بايد آن را درست تشخيص داد و درست فهميد.

وي افزود: تاريخ ضرورت دروني دارد و همان چيزي است كه ابن‌خلدون هم در مقدمه تاريخ خود گفته است و افراد را به رودخانه سيلابي تشبيه كرده كه با نيروي زياد شروع به حركتند و اين سيلاب به دشتي مي‌رسد و پخش مي‌شود و در نهايت به كلي نابود مي‌شود.

مجتهدي در پايان سخنانش خاطرنشان كرد: هر مورخي بنا بر تجربه‌هاي جهان معاصر خود دانش، اطلاعات فني و اقتصادي دارد؛ مانند هرودوت كه تاريخ جنگ يونان و ايران را بي‌طرف نوشته و امروزه تاريخ‌نويسي از دوره معاصر آغاز مي‌شود و در اين راستا حرف اول را سند مي‌زند؛ اسنادي كه به صورت كتبي، شفاهي، منقول و غيرمنقول به دست مي‌آيند و مي‌توان به اين اسناد اعتماد كرد.

کد مطلب : 14707