پايانه‌هاي مسافري ابرشهر تهران، همواره ميزبان خيل زيادي از مسافرانند كه يا تازه به پايتخت ايران اسلامي وارد شده‌اند يا قصد عزيمت به اقصي نقاط ميهن پهناور عزيزمان را دارند. بدون شك، زمان حضور در ترمينال‌ها و همچنين حضور چندين ساعته در اتوبوس براي رسيدن به مقصد، مي‌تواند فرصت مناسبي براي كتابخواني باشد./

خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)ـ براي بررسي وضعيت كتابخواني و همچنين كتابفروشي‌هاي پايانه‌هاي مسافري تهران، به پايانه‌‌هاي جنوب، غرب، شرق و بيهقي رفتيم و با كتابفروشان، مسافران، رانندگان و كارمندان تعاوني‌هاي مسافري گفت‌وگو كرديم. بخش چهارم اين گزارش به بررسي اوضاع كتاب و كتابخواني در پايانه يا پارك‌سوار بيهقي تهران اختصاص دارد.

پايانه مسافري يا پارك‌سوار بيهقي را مي‌توان زيباترين و تميزترين پايانه مسافري تهران ناميد كه از جمله ويژگي‌هاي مثبت آن، سالن‌هاي انتظار مسافران است.

در اين سالن‌هاي انتظار، صندلي‌هاي متعددي براي نشستن مسافران و امكاناتي ديگر نظير پريزهاي برق براي شارژ باتري تلفن‌هاي همراه مسافران و كولر‌هاي گازي وجود دارد و مسافراني كه بايد دقايق يا ساعاتي را براي سوار شدن به اتوبوس‌هاي بين شهري در پايانه بيهقي بگذارنند، با آسودگي در اين سالن‌ها به انتظار مي‌نشينند.

برخي از اين مسافران نيز هنگام حضور در سالن‌هاي انتظار، مطالعه مي‌كنند. البته اكثرا، روزنامه يا مجله مي‌خوانند و عده كم‌شماري كه براي مطالعه كتاب به دست گرفته‌اند، اغلب دانشجويند و كتاب‌هاي درسي خودشان را مطالعه مي‌كنند. مي‌گردم تا يك كتابخوان غير دانشجو را پيدا مي‌كنم.

خودش را رضا محسني، كارمند يك شركت تبليغاتي معرفي مي‌كند كه قرار است به همدان برود. حدود دو ساعت است كه به انتظار نشسته و حدس مي‌زند كه يك ساعت ديگر هم در سالن انتظار معطل بماند.

از او مي‌پرسم كه كتابش را از داخل پايانه بيهقي تهيه كرده ؟  مي‌گويد: نه. اصلا اينجا يك كتابفروشي هم نديده‌ام.

بعد مي‌افزايد: اگر يك كتابفروشي يا لااقل قفسه‌اي كتاب در سالن‌هاي انتظار مسافران باشد خيلي خوب است. خواندن كتاب از هر نوعي كه باشد، در اين ساعت‌هاي انتظار مفيد خواهد بود.

محسني، بيشتر به كتاب‌هاي روان‌شناسي علاقه دارد. مي‌گويد: اگر در پايانه بيهقي چنين كتاب‌هايي باشد، من مي‌خرم و اگر به صورت اماني در اختيارم قرار بگيرد كه خيلي بهتر است.

او كه براي رسيدن به همدان بايد پنج ساعت در اتوبوس باشد، از امانت گرفتن يا در اختيار گرفتن رايگان كتاب در اتوبوس براي مطالعه در طول مسير تهران -‌ همدان، استقبال مي‌كند و مي‌گويد: كار پسنديده‌اي است كه مثلا يك كتاب 50 صفحه‌اي در اتوبوس به مسافران امانت داده شود تا آنها مطالعه كنند و در پايان مسير آن را پس بدهند تا مسافران

بعدي اتوبوس نيز بتوانند از آن استفاده كنند. البته مسافران با هم تفاوت دارند. برخي از آنها ترجيح مي‌دهند در اتوبوس مطالعه نكنند يا فقط روزنامه ورزشي بخوانند. در مجموع، باز كردن پاي كتاب به پايانه‌هاي مسافري، باعث گسترش فرهنگ كتابخواني مي‌شود؛ چون اينجا از همه اقشار، مخصوصا دانشجويان مي‌آيند و قطعاً از كتاب‌ها نيز استقبال مي‌كنند.

در پايانه بيهقي، شركت‌هاي مسافري خصوصي متعددي وجود دارند و جدا از محل بليت فروشي خودشان، تشكيلات منظمي نيز از نظر اداري و ساختماني راه انداخته‌اند. اين تشكيلات، منظم و بعضا زيبا و تميز، نشانگر آن است كه در صورت توجه به مقوله گسترش فرهنگ كتابخواني، توانايي چنين كاري را نيز دارند، فقط كافي است ضرورت اين كار را درك كنند.

مدير روابط عمومي شركت رويال سفر ايرانيان، مطالعه مسافران در زمان انتظار در پايانه يا هنگام سفر با اتوبوس را امري تاثيرگذار بر افزايش سطح دانش و فرهنگ آنان مي‌داند. مي‌گويد: اگر چنين كاري توسط متوليان امر، خصوصاً وزارت راه و ترابري يا فعالان فرهنگي بخش حمل و نقل صورت بگيرد، نتايج مثبتي خواهد داشت. مسافران، زماني را در پايانه‌ها منتظر مي‌مانند تا سفر آنها شروع شود. در طول سفر هم ساعت‌هاي متعددي را در اتوبوس به سر مي‌برند. البته ايجاد شرايطي مناسب براي مطالعه و كتابخواني مسافران، به برنامه‌ريزي دقيقي نياز دارد. شهرداري به عنوان متولي پايانه‌ها، بايد چنين امكاناتي را ايجاد كند. بايد برنامه‌ريزي در اين‌ زمينه به صورتي باشد كه قابليت اجرايي داشته باشد؛ يعني وقتي مي‌گويند كاري را در زمينه گسترش فرهنگ كتابخواني در بين مسافران پايانه‌ها انجام دهيم، واقعا انجام بدهند.

وي آمادگي شركت رويال سفر ايرانيان را براي همكاري به منظور گسترش فرهنگ كتابخواني در بين مسافران پايانه‌ها اعلام مي‌كند و مي‌گويد: يكي از برنامه‌هاي خود ما، تهيه و قرار دادن برخي كتاب‌هاي مرتبط با كارمان در دفتر شركت است. با وجود محدوديت‌هاي مكاني در مجموعه‌مان، تلاش مي‌كنيم اين كار را صورت گيرد تا لااقل كاركنان ما و مسافراني كه از شركت خدمات مي‌گيرند، در سالن انتظار بتوانند از اين كتاب‌ها استفاده كنند.

وي مي‌افزايد: اگر نهاد يا سازماني حاضر شود كتاب‌هايي را براي قرار دادن در اتوبوس‌ به شركت رويال سفر ايرانيان امانت دهد، استقبال خواهيم كرد. پايانه‌هاي مسافري و شركت‌هاي مربوط به آن، مكان مناسبي براي گسترش فرهنگ كتابخواني در بين مردمند.

بعد از گفت‌وگو با مدير روابط عمومي شركت رويال سفر ايرانيان،  سراغ يكي از مسافران شهر اصفهان مي‌روم. او مردي حدوداً 50 ساله است كه خود را آماده سفر به ديار نصف جهان مي‌كند. وي كه قرار است پنج ـ شش ساعت تا رسيدن به اصفهان در اتوبوس به سر ببرد، از موضوع گزارش استقبال مي كند، اما مي‌گويد: مطالعه در اتوبوس براي چشم ضرر دارد و اگر روزنامه هم مي‌خوانند، براي اين است كه وقتشان پر شود.

مي‌گويم: منظور من هم پر كردن اوقات سفر به نحوي مطلوب يعني خواندن كتاب است.

مي‌گويد: به نظر من كتاب‌هايي كه جنبه سرگرمي و تاريخي داشته باشد، از سوي مسافران با استقبال بيشتري روبه‌رو مي‌شوند، اما كتاب هاي علمي و تحليلي كمتر مورد استقبال قرار خواهند گرفت.

وي مي‌افزايد: فراهم آوردن شرايط مطالعه در پايانه‌هاي مسافري يا در طول سفر با اتوبوس، در مجموع به گسترش فرهنگ مطالعه در جامعه كمك خواهد كرد و يك نوع تشويق به حساب مي‌آيد. به نظر من وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي متولي اصلي در اين زمينه است و بايد بيش از همه تلاش كند.

وي امانت دادن كتاب به مردم در اتوبوس‌هاي بين شهري را يك نوع ايجاد انگيزه براي مطالعه و كتابخواني  بين مردم مي‌داند و مي‌گويد: وقتي فردي ببيند نفر بغل دستي او در اتوبوس مطالعه مي‌كند، او نيز به كتابخواني تشويق مي‌شود.

نظرات رانندگان نيز در اين باره نبايد خالي از لطف باشد. يكي از اين رانندگان به نام جمشيد نصراللهي، راننده مسير تهران بروجرد در اين باره مي‌گويد: مسافران اتوبوس در طول سفر وقت زيادي دارند. به نظر من خيلي خوب است كه كتاب‌هايي در اختيار مسافران قرار داده شود تا مطالعه كنند.

نصراللهي خود به عنوان يك راننده، خيلي كم كتاب مي خواند، چون وقت كمي دارد. مي‌گويد: اگر وقت پيدا كنم، ترجيح مي‌دهم كتاب‌هاي علمي مطالعه كنم.

ميلاد احمدي، راننده خط تهران -‌ اصفهان است. او فراهم آوردن شرايط لازم براي مطالعه و كتابخواني مسافران را كاري بسيار خوب مي‌داند و مي‌گويد: اين كار باعث افزايش آگاهي مسافران خصوصا درباره شهري كه به آن سفر مي‌كنند يا مسير مسافرتشان مي‌شود.

وي با امانت دادن كتاب به مسافران در طول سفر با اتوبوس موافق نيست، اما مي‌گويد: اگر كتاب‌هاي كم حجم و ارزان قيمت به مسافران داده شود، بسيار بهتر است. كتاب‌هاي اماني بعد از چند بار خوانده شدن، آسيب مي‌بيند و ديگر نمي‌شود از آن استفاده كرد، اما اگر كتاب ارزان قيمت به مردم داده شود، بسيار بهتر خواهد بود.

وي مي‌افزايد: من خودم به عنوان يك راننده اگر وقت پيدا كنم، دوست دارم كتاب بخوانم. البته در پايانه بيهقي امكانات يا مكاني براي مطالعه كتاب وجود ندارد؛ اما اگر باشد، من صد درصد از آن استفاده خواهم كرد.

پس از حضور در پايانه‌هاي جنوب، غرب، شرق و بيهقي تهران و تهيه گزارش از وضعيت كتابفروشي‌ها و گفت‌وگو با مسافران، رانندگان و كاركنان تعاوني‌ها و شركـت‌هاي مسافري، مشخص شد كه زمينه لازم براي گسترش فرهنگ مطالعه و كتابخواني در اين اماكن وجود دارد و ضرورت آن نيز كاملا احساس مي‌شود. بنابراين اگر شرايط فراهم شود، استقبال مناسبي از آن خواهد شد، اما از آنجا كه برنامه‌ريزي خاصي در اين زمينه صورت نگرفته و اساسا فكري براي استفاده از اين فرصت طلايي براي گسترش فرهنگ كتابخواني نشده است،   حركت چندان اميدوار‌كننده‌اي در اين مهم ديده نمي‌شود.

بجاست مسوولان پايانه‌هاي مسافري، شهرداري تهران و متصديان امور فرهنگي، تدابيري مناسب را براي گسترش فرهنگ كتاب و كتابخواني در پايانه‌هاي مسافري بينديشند و اين اقدام فرهنگي را در اولويت برنامه‌هاي خود قرار دهند.

کد مطلب : 21429