دومين نشست از سلسله نشست‌هاي جانبي نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران در سالن كارنامه نشر با موضوع «اقتصاد و اطلاعات نشر» برگزار شد./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، در اين نشست كه عصر امروز در رواق شرقي مصلاي امام‌خميني(ره) و با حضور دكتر فهيمه باب‌الحوائجي از اساتيد دانشگاه، حميد محسني از اساتيد دانشگاه و ناشران باسابقه و مريم پورثاني از ناشران و صاحب‌نظران عرصه نشر و اطلاعات برگزار شد، ابتدا محسني بر ضرورت موضوع اقتصاد اطلاعات اشاره كرد و گفت: اطلاعات در دنياي صنعتي آن‌قدر اهميت دارد كه از آن به عنوان يكي از ابزار توليد نام برده مي‌شود، اما در كشور ما نگاه به اطلاعات، نگاهي فرهنگي و شايد هم كنترلي است. حالا بايد بررسي كنيم كه جايگاه اقتصاد اطلاعات در ايران كجاست؟

در ادامه اين نشست، دكتر باب‌الحوائجي، اطلاعات را يك كالاي عمومي و خصوصي دانست كه اولين بار يكي از بزرگان كتابداري درباره اهميت آن سخن گفت و از كتاب به عنوان يك كالا و از كتاب‌شناسي به عنوان صورت اين كالا نام برد و پس از آن بود كه از سال 1960 به بعد، اقتصاديون بزرگ دنيا از اين موضوع استقبال كردند.

وي با بيان اينكه برخي اقتصاد اطلاعات را اقتصاد بي‌وزن، نوين يا معمولي مي‌گويند، گفت: اقتصاد مثل كالاهاي ديگر، فيزيك و وزن ندارد و لذا اين‌گونه تعابير در مورد آن به‌كار مي‌رود.

وي افزود: يكي از نمونه‌هاي اين اقتصاد، اقتصاد شبكه است كه به آن اقتصاد عريان هم مي‌گويند چون هيچ چيز در آن پنهان نيست و در برخي زمينه‌ها برعكس تمام فرمول‌هاي اقتصادي، عمل مي‌كند و بسياري از معيارهاي اقتصادي كلاسيك در آن رعايت نمي‌شود.

دكتر باب‌الحوائجي افزود: از آنجا كه در كتابخانه‌ها مقوله اطلاعات مد نظر است، جايگاه اين اقتصاد در ايران نيز در كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني است و در اقتصاد نشر خيلي مي‌توانيم كار كنيم ، لذا بايد گفت كه اقتصاد اطلاعات مي‌تواند در بازار نشر هم جايگاه مهمي داشته باشد.

سپس مريم پورثاني با اشاره به جمله معروفي كه مي‌گويد «اطلاعات زمينه توسعه پايدار است»، گفت: اگر كشوري مي‌خواهد به ثبات اقتصادي برسد، به اطلاعات نياز دارد. از آنجا كه اقتصاد در ايران شكننده است، ضرورت دارد كه در چنين نشست‌هايي با حضور فعالاني از حوزه فرهنگ و اقتصاد، راهكارهايي عيني و عملي پيدا كنيم.

دكتر باب‌الحوائجي در ادامه از اقتصاد اطلاعات به عنوان منبع سرمايه كه داراي اهميت بالايي است، نام برد و گفت: يكي از دلايل وجود فاصله بين ما با كشورهاي توسعه يافته در اين است كه ما به اطلاعات به عنوان يك منبع سرمايه نگاه نكرده‌ايم، در حالي كه در كشورهاي توسعه يافته، براي اطلاعات به عنوان توليدات علمي ارزش قائل مي‌شوند، اين‌گونه توليدات خيلي زود داراي ارزش افزوده مي‌شود و سپس آنها همان اطلاعات را در قالب‌هاي مختلف به ما مي‌فروشند، ولي ما در استفاده از همين منابع هم دچار چالش و مشكل هستيم.

وي افزود: بايد توجه داشته باشيم كه اطلاعات وسيله‌اي براي تصميم‌گيري است، اما به راستي هنگام تصميم‌گيري درباره مسائل مهم تا چه اندازه به پايان‌نامه‌هاي دفاع شده رجوع مي‌كنيم و از آنها سود مي‌بريم؟

وي بر ضرورت توجه به مقوله آموزش در مبحث اطلاعات و اقتصاد اطلاعات اشاره كرد و گفت: آموزش باعث مي‌شود كه بتوانيم از اطلاعات به خوبي استفاده كنيم.

وي همچنين اغلب اطلاعات توليد شده در كشورمان در قالب پايان‌نامه‌هاي دفاع شده را خوب و قابل اعتنا توصيف كرد.

در ادامه نشست، مريم پورثاني به اهميت اطلاعات در برخي حوزه‌ها از جمله پزشكي اشاره كرد و گفت: گاهي ديده مي‌شود كه تبادل اطلاعات در اين حوزه‌ها رايگان انجام مي‌شود. البته نه به اين معنا كه اقتصاد اطلاعات در اين حوزه‌ها رعايت نمي‌شود.

سپس حميد محسني به ارائه آماري جالب در اين زمينه پرداخت و گفت: در گزارشي بيان شده است كه اقتصاد جهان رشد سه درصدي داشته، اما در همان زمان اقتصاد اطلاعات رشد 123 درصدي داشته است و اين رشد بسيار سرسام آور است. حالا بايد بررسي كنيم كه سهم كشور ما از اين درآمد و رشد چقدر است و آيا سازمان‌ها و مراكز اقتصادي و توليدي ما به اقتصاد اطلاعات به عنوان يكي از عوامل توليد نگاه مي‌كنند؟

وي ادامه داد: اقتصاد اطلاعات حوزه بسيار گسترده‌اي است كه بخش كوچكي از آن به چاپ و نشر خصوصا چاپ كتاب مربوط مي‌شود و كتابداران يكي از كساني هستند كه مي‌توانند در اين زمينه نقش بازي كنند.

سپس دكتر باب‌الحوائجي با اشاره به شروع استفاده از اقتصاد اطلاعات در كشوري مانند آمريكا در سال 1988 گفت: واقعيت اين است كه ما هنوز كار در اين زمينه را شروع نكرده‌ايم و فاصله ما با آنها در همين مقدار زماني است. به همين خاطر است كه وقتي اطلاعات ساده‌اي از يك جامعه آماري مي‌خواهيم، دچار تناقض در اطلاعات دريافتي مي‌شويم و اين تناقض در بازار نشر هم وجود دارد.

وي ادامه داد: نكته ديگري كه بايد به آن توجه داشته باشيم، مستند‌سازي اطلاعات به دور از بروكراسي است. به نظر من بايد به توليد علم و دانايي و داده‌ها توجه شود و سپس نيروهايمان را آموزش بدهيم تا از اطلاعات به خوبي استفاده كنند.

وي افزود: اتفاقا كتابداران نسبت به بقيه اقشار در اين زمينه بهتر عمل و اطلاعات را خوب پردازش كرده‌اند، اما هنگامي كه به صورت جامع به اين بحث نگاه مي‌كنيم، متوجه مي‌شويم كه مشكل داريم.

سپس پورثاني گفت: بايد ببينيم كه بين مصرف و توليد كتاب چه تناسبي برقرار است. واقعيت اين است كه كتاب هنوز در سبد خريد مردم ما جا ندارد. در چنين شرايطي كتاب و طبيعتا اطلاعات هم در جامعه ما جايگاه خود را پيدا نمي‌كند.

سپس دكتر باب‌الحوائجي در پاسخ به اين سوال كه آيا بايد منتظر اقدام دولت در زمينه ايجاد شرايط لازم براي روي‌آوردن به اقتصاد اطلاعات ماند، گفت: واقعيت اين است كه درباره بحث‌هاي زيربنايي بايد دولت برنامه‌ريزي كند و مجلس هم لوايحي را به تصويب برساند، ولي مانند برخي از كشورهاي اروپايي و آمريكايي بايد كتابخانه‌هاي ملي قدم پيش بگذارند.

در ادامه اين جلسه همچنين بر ضرورت توجه بخش اقتصادي جامعه به موضوع اقتصاد اطلاعات اشاره و تاكيد شد كه نبايد اين كار فقط در شرح وظايف وزارت فرهگ و ارشاد اسلامي قرار بگيرد.

سپس محسني با اشاره به جمله مشهور آنتوان اسميت در كتاب ژئوپلوتيك اطلاعات كه مي‌نويسد«كالا، دانش منجمد است»، گفت: اگر اطلاعات نداشته باشيم، نمي‌توانيم كالا توليد كنيم.

بيست و يكمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران تا 22 ارديبهشت ماه در مصلاي امام خميني(ره) برپاست.

کد مطلب : 19170