ورود تكنولوژي‌هاي پيشرفته به دنياي چاپ و نشر و حضور روزافزون كتاب‌هاي الكترونيكي يا (e-book) ، امكان نشر و تكثير غيرمجاز اين كتاب‌ها را بيش از پيش فراهم كرده و همين مساله باعث نگراني نويسندگان و دست اندركاران نشر كتاب شده است./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) ،به نقل از تايمز لندن، "تريسي شواليه" خالق و نويسنده كتاب "دختري با گوشواره مرواريد" در مصاحبه اي با اين نشريه خاطر نشان كرد :در صورت ادامه روند تكثير غيرقانوني كتاب ها، دانلود كردن اينترنتي اين نوشته ها بي‌توجهي به حق مسلم كپي رايت در اينترنت، ممكن است بسياري از نويسندگان تواناي جهان، قلم را زمين بگذارند و از دنياي نويسندگي فاصله بگيرند.

 هرچند اين مشكلات در صنعت موسيقي نمود بيشتري دارد، ولي با انتشار زودهنگام كتاب پرفروشي مانند "هري پاتر" نوشته جي.كي. رولينگ در اينترنت، نگراني ها چندين برابر شد.

"تريسي شواليه"، رئيس مجمع نويسندگان بريتانيا معتقد است :صنعت چاپ و نشر نتوانسته خود را با عصر ديجيتالي هماهنگ و سازگار كند و به همين دليل برخي آثار از جمله كتاب هاي آموزش آشپزي، راهنماي سفر، داستان‌هاي كوتاه، شعر و بسياري از متن هاي داستاني و غير داستاني در معرض خطرند. 

امروزه بسياري از كاربران تنها با فشار چند دكمه و بدون پرداخت هيچ هزينه اضافي به اينترنت متصل مي‌شوند و هر نوع دستور غذايي و آشپزي را كپي مي كنند. شايد اين مساله در نگاه اول بسيار جالب توجه به نظر برسد؛ ولي با تكرار اين عمل در دراز مدت، اطلاعات موجود در اين كتاب هاي كوچك، دستخوش تغيير و تحول مي شوند و شايد پس از مدتي نتوان به راحتي نسخه هاي اوليه و معتبر را از كپي هاي دخل و تصرف شده تشخيص داد. 

البته در عرصه جدال تكنولوژي و قلم، بيش از همه، نويسندگان توانا و خلاقي آسيب مي بينند كه مردم هنگام خواندن نوشته هاي آنها غرق در عالم كتاب مي شوند و در واقع كتاب هاي مطرح و پرطرفدار جهان به شمار مي روند. 

هم اكنون برخي از بزرگ‌ترين و شناخته شده‌ترين نام هاي اينترنتي بدون توجه به ضرورت حمايت از صنعت كتاب، به بزرگ‌ترين ناشران ديجيتالي و الكترونيكي تبديل شده اند. به عنوان مثال، سايت گوگل در يك برنامه درازمدت تصميم دارد در 10 سال آينده نسخه الكترونيكي رايگان هر كتابي را در اختيار عموم قرار دهد و همين مساله، اعتراض بسياري از نويسندگان و  اهل قلم را به همراه داشته است. سايت آمازون نيز پس از ايجاد يك موتور جست‌وجوگر جديد ،به كاربران خود اين امكان را مي دهد تا صفحات انتخابي كتاب هاي مورد نظر خود را ببينند. به اين ترتيب، از فروش كتاب هاي الكترونيكي به سودي سرشار دست يافته و به همين دليل فروش اين كتاب ها را بيش از پيش كرده است. 

هم اكنون اينترنت مملو از كپي هاي رايگان و غيرمجاز فصل هايي خاص از كتاب ها يا در برخي موارد همه كتاب است. قربانيان اصلي تكثير و نشر غيرمجاز كتاب شامل كتاب هاي "جمي اوليور" و "جي.كي.رولينگ" اند ولي آسيب‌پذيرترين قشر، نويسندگان و شاعراني محسوب مي شوند كه تازه به اين عرصه قدم گذاشته‌ و هنوز معروف نشده‌اند.

مساله ضرورت رعايت قانون كپي رايت وقتي بيشتر جلوه مي كند كه بدانيم تنها در بريتانيا حدود 8500 نويسنده در حال فعاليتند و نقض حق كپي رايت، روزگار را بر آنها تلخ و ناگوار كرده است. 

يكي از نخستين نويسندگاني كه قرباني تكثير غيرمجاز آثارش شد، "دانيل دفو " با مجموعه شعري طنزآلود در سال 1701 است كه با فروش غيرقانوني 80 هزار نسخه‌اي كتابش در بازار نشر، توانست به نوبه خود عنوان پرفروش‌ترين نويسنده را به دست بياورد. اين كتاب اگرچه او را هرگز ثروتمند نكرد؛ ولي به شهرت و محبوبيت او كمك شاياني كرد! وي در مقدمه چاپ بعدي كتابش، از تمام كساني كه به نوعي در قاچاق كتاب او دست داشتند سپاسگزاري كرد و به اين ترتيب اولين مرجع و سند قاچاق ادبي جهان شناخته شد. 

استفان كينگ نيز در سال 2000ميلادي كتاب "سير گلوله" را رايگان در اختيار عموم گذاشت. سال 2003ميلادي نوبت به "جيمي اوليور" با كتاب‌هاي آشپزي مشهورش رسيد. يك اي ميل با ادعاي ارائه نسخه كامل و رايگان آخرين كتاب آشپزي "اوليور" در سراسر جهان پخش شد؛ ولي ناشران كتاب‌هاي او به اين مساله واكنش نشان دادند و اين اقدام را تنها يك كلك و حقه دانستند. به اعتقاد آنان، اين كتاب، تنها تدوين و گردآوري كتاب هاي پيشين "اوليور" بود. 

جولاي سال2007 ميلادي نيز چهار روز پيش از انتشار آخرين كتاب هري پاتر در جهان، صفحاتي از آن در اينترنت پخش شد كه البته واكنش هاي متفاوتي را هم به همراه داشت. ترجمه اي چيني از اين كتاب نيز چند هفته پيش از رسيدن ترجمه چيني زبان آن به كتابفروشي هاي چين در اينترنت منتشر شد كه خسارات زيادي به ناشر و مترجم اين كتاب زد. 

بسياري از صاحبنظران در حال تلاش براي يافتن راه حلي اساسي براي رهايي از اين مهلكه‌اند و در اين ميان، تريسي معتقد است اين مشكل شايد تنها با حمايت بيشتر از نشر الكترونيكي و اقدامات بنيادي و ريشه اي براي پرداخت خسارت بازار فروش از دست رفته قابل حل باشد.

نحوه پرداخت حق الزحمه كتاب نيز شايد تا حدي بتواند نويسندگان را دلگرم كند. سيستم پرداخت حقوق نويسندگان در قرن نوزدهم و پيش از آن به صورت پرداخت مبلغي توافقي به علاوه سهيم شدن در سود فروش كتاب ها بود كه به نظر مي رسد اكنون ديگر زمان اين نوع پرداخت به سرآمده و جا دارد با نوآوري و ابتكار، به راه‌هايي تازه در سيستم پرداخت حقوق نويسندگان فكر كنيم. 

تريسي گفت: در شرايط فعلي به سيستم پرداخت حقوق نويسندگان خلل زيادي وارد شده و ما براي از بين بردن اين نابساماني ها بايد با قانون‌هايي جديد و البته با افكار بنيادي و اساسي دست به‌كار شويم. 

او در مبحث قانون كپي رايت نيز چهار منبع درآمد نويسندگان را دولت، دنياي تجارت، حاميان و نيكوكاران متمول و ثروتمند و عموم مردم معرفي كرد. به اعتقاد وي، سرمايه‌گذاري دولت بايد بر تشكيل آكادمي نويسندگان حقوق بگير متمركز شود و پس از ايجاد اين سيستم پرداختي متفاوت براي نويسندگان، متون كتاب ها به رايگان در دسترس عمو م مردم قرار گيرد تا از سودجويي افراد جلوگيري شود و نويسندگان نيز دلهره اي بابت از دست رفتن حقوق خود نداشته باشند. 

به اعتقاد بسياري از مفسران، اينترنت شمشير دولبه اي است كه به افزايش تعداد مخاطبان يك نويسنده بسيار كمك مي كند؛ ولي در عين حال وقتي نوبت به درآمد و عوايد حاصل از نوشتن كتاب مي رسد، فاجعه آميز مي شود.

البته در حال حاضر حتي بدبين ترين مفسران و منتقدان نيز به آينده روشن كتاب هاي چاپي اميدوارند و معتقدند كتاب هاي چاپي و كاغذي براي سال‌هاي سال محبوب مردم باقي خواهد ماند و از محبوبيت آنها كم نمي شود؛ ولي به راستي در اين نبرد كدام يك به برتري مي رسند؟ غول هاي تكنولوژي يا قلم نويسندگان؟ 

مترجم: ميتراجليلي

کد مطلب : 19657