بزرگداشت فردوسي شاعر حماسه‌سراي ايراني به كوشش کانون دانشجویان زرتشتی عصر پنجشنبه 26 اردیبهشت‌ماه در تالار دبیرستان فیروزبهرام برگزار و با استقبال جامعه زرتشتی و ادب‌دوستان رو به رو شد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، بابك سلامتي مديرمسوول و سردبير هفته‌نامه امُرداد گفت: اگر گسستي در فرهنگ و زبان ما به‌وجود نيامده همه مديون فردوسي هستيم. شاهنامه فردوسي به‌راستي يك كتاب بي‌همتاست. اگر ما زمينه‌هاي مختلف شاهنامه را بررسي كنيم كتابي همانند شاهنامه نمي‌توانيم بيابيم.

وي افزود: نخستين ويژگي شاهنامه اين است كه كتابي بي‌همتا و كتاب ايران است. پس از اوستا، شاهنامه بزرگ‌ترین کتابی به‌شمار مي‌رود که سرشار از دانش و فرهنگ است.

اين شاهنامه‌پژوه به بررسي ويژ‌گي‌هاي شاهنامه پرداخت و گفت: شاهنامه از نظر فرهنگي گستره‌ بزرگي را نظير تاجيكستان، آذربايجان، ارمنستان و... در بردارد. كشورهايي كه با ما هم‌زبان هستند داستان‌هاي شاهنامه را مي‌خوانند و بسياري از نام‌هايشان را از پهلوانان شاهنامه برمي‌گزينند.

وي افزود: از نظر حماسي نيز رويكرد و كاركرد شاهنامه روشن است. شاهنامه در تار و پود مقاومت ايران نقش داشته و هر زمان سرزميني مورد تجاوز قرار گرفته شاهنامه به درد ما رسيده است. در نبرد چالدران معروف است كه ايرانيان شاهنامه مي‌خواندند و مي‌جنگيدند.

وي به اهميت يك بيت از شاهنامه در دفاع از ميهن اشاره كرد و گفت:
همه سر به سر تن به كشتن دهيم 
از آن به كه كشور به دشمن دهيم
يك بيت از شاهنامه بر روح میهن‌پرستی ایرانیان در درازنای جنگ هشت‌ساله تأثير بسياري نهاده و تنها همين يك بيت فردوسي براي دفاع از ميهن كارساز بود.

اين شاهنامه پژوه خاطرنشان كرد: امروزه از ريشه‌هاي خود بيرون آمده‌ايم ما بايد بيشتر با شاهنامه انس بگيريم زيرا تنها درفشي كه بخواهيم براي ايران نام ببريم شاهنامه است. بسياري شاهنامه را حماسه ملي ايران مي‌دانند، شاهنامه حماسه ملي ماست اما حماسه‌اي برتر از مليت دارد و آن ارزش‌هاي انساني و نيكي است. هيچ‌گاه در شاهنامه ارزش‌هاي انساني فداي مليت نشده است و پهلوانان شاهنامه نمونه بارز آن به‌شمار مي‌روند، شاهنامه كتاب نژادپرستي نيست.

وي افزود: داد در شاهنامه برابر با «اشا» به معناي راستي و درستي است و ما بايد عدالت را بر پايه هنجارهاي هستي گسترش دهيم و مفهوم آن در شاهنامه داد و دهش است. در شاهنامه هیچگاه ناسیونالیسم بر ارزش‌های انسانی برتری داده نشده و هر گاه ایرانیان از ارزش‌های انسانی پا پس كشیده‌اند نتیجه‌ بد آن را دیده‌اند و به محض اينكه گناه كنند پادافره گناه خود را مي‌بينند.

سردبير هفته‌نامه امُرداد يادآور شد: بنا بر آنچه در فرهنگ ما ستوده شده در شاهنامه نيز آمده كه ما بايد از افراط دوري كنيم و ميانه‌روي باشيم زيرا اگر انسان گرفتار بند آز شود گرفتار مسائل ديگري نيز خواهد شد.

وي در بخش ديگري از سخنان خود به اسطوره اشاره كرد و گفت: اسطوره يك واقعيت تاريخي است كه سينه به سينه نقل مي‌شود، اسطوره تاريخ است نه تاريخي كه اتفاق مي‌افتد بلكه تاريخ آرزو شده ماست. اسطوره را كسي نمي‌تواند تحريف كند زيرا يك ملت آن را رقم زده‌اند ولي تاريخ بعد از چند صد سال كه از آن اتفاق گذشت به نگارش درمي‌آيد و ممكن است كه اطلاعات آن كامل نباشد و يا مانند هرودوت غرض ورزانه نوشته شده باشد. در اسطوره به هيچ‌ عنوان غرض وجود ندارد. اسطوره بسيار كهن‌تر از تاريخ است.

وي افزود: در تاريخ بيان نشده كه انسان‌ها چگونه آتش را به كنترل خود درآورده‌اند اما اسطوره مي‌تواند اين مساله را روشن كند، اسطوره ارزش بالايي دارد و شاهنامه دربردارنده اسطوره ماست و اسطوره‌هاي بسياري را درون خود جاي داده است. اسطوره‌ها، رازآلودند و فردوسي خود به اين نكته در شاهنامه اشاره مي‌كند: تو اين را دروغ و فسانه مخوان.

اين شاهنامه‌پژوه به ويژگي ديگر شاهنامه اشاره كرد و گفت: ويژگي ديگر اينكه شاهنامه كتاب خرد ايران است. ما اكثرا خرد، عقل و انديشه را با هم يكي مي‌دانيم ولي عقل از عقال مي‌آيد و ما را از انجام كارهاي بد بازمي‌دارد و انديشه در كار ساختن و توليد است و نشان مي‌دهد كه چگونه مي‌توانيم به پيشرفت دست بيابيم. خرد جايي است كه عقل و احساس با هم به توافق مي‌رسند و يكي مي‌شوند، به‌راستي دنياي امروز نيازمند خرد است و كارهاي مملكتي و فردي بر پايه خرد انجام مي‌شود.

وي در پايان سخنانش تصريح كرد: ما بايد شاهنامه فردوسي را پاس بداريم و پند داستان‌ها را دريابيم زيرا فردوسي 30 سال رنج برد تا توانست كاخ بزرگي را پايه‌‌گذاري كند و ما نيز بايد بتوانيم ايران و جهان را به سوي پيشرفت و آباداني پيش ببريم.

سپس رادمان خورشيديان، دبیر کانون دانشجویان زرتشتی سخنان خود را با بيتي از آخر شاهنامه آغاز كرد و گفت: آفرين، سزاوار بزرگ‌مردي چون فردوسي است كه خودجوش و با همت خويش نامه شاهان را كه در گوشه خانه پيران و موبدان چون آتشي زير خاكستر آخرين نفس‌هايش را مي‌كشيد فروزان كرد و چنان شاهنامه‌اي ساخت كه امروز از مردم چهار گوشه جهان بر روان او درود مي‌فرستند.

وي به ويژگي‌هاي شاهنامه اشاره كرد و افزود: شاهنامه به گونه‌ و شيوه‌اي ديگر به نگارش درآمده و بيشتر شبيه كتاب‌هاي مقدس است تا داستان و تاريخ، از آن جهت كه شاهنامه نه با تولد شخص يا قومي شكل مي‌گيرد بلكه با تولد جهان آغاز مي‌شود.

دبیر کانون دانشجویان زرتشتی خاطرنشان كرد: به‌راستي فردوسي پيام‌آوري بود كه سروش با او بر روي كاغذ سخن گفت.

سپس بانو توران شهرياري چكامه‌سراي زرتشتي، با سرایش یکی از سروده‌های خود با نام «مروری بر شاهنامه» که در آن نام 63 تن از پهلوانان شاهنامه همراه با ویژگی‌های آنان آورده شده بود.

پونه اشيدري طراح، نيز به جايگاه نگارگري شاهنامه پرداخت و گفت: نگارگري را بايد از نقاشي جدا كنيم زيرا نگارگري مختص يك متن و يا نوشته است اما نقاشي اين‌طور نيست. سابقه نقاشي به قبل از دوران هخامنشي و تصاوير يافت شده بر روي سفال‌ها برمي‌گردد.

وي افزود: نخستين نگارگري تصويرهايي از كتاب ارژنگ ماني است كه بر نگارگري بعد از اسلام نيز تأثير بسياري داشته، اين كتاب در دوره ساسانيان به تصوير كشيده شده است.

اين طراح خاطرنشان كرد: بيشترين تصاوير نگارگري از شاهنامه برگرفته شده و مي‌بينيم كه بيشترين تصاويرسازي را به خود اختصاص داده است. شاهنامه پر از تصاوير رزمي، بزمي و حماسي است و به خاطر سبك شعري آن به تصويرگر اين آزادي را مي‌دهد كه در آن وارد شود و وقايع را به تصوير بكشد.

وي افزود: حتي مدت كمي بعد از اينكه شاهنامه به دست فردوسي به نگارش درآمد در اين فرصت اندك براي آن نگارگري كردند زيرا قابليت بالايي در آن مشاهده مي‌شود.

وي به دوره‌هاي تاريخي شكل‌گيري نگارگري شاهنامه اشاره كرد و گفت: بسياري از پادشاهان براي گسترش فرهنگ ايراني و اسلامي نياز داشتند كه براي ارزشمندتر كردن نسخه‌هاي خطي خود براي آن تصويرسازي كنند كه به شكل عملي با مردم سخن گويد.

همچنين تصاوير نگارگري شاهنامه‌های كهن از دوره سلجوقيان كه نخستين شاهنامه‌ها تصويرسازي شد تا نگارگری قهوه‌خانه‌اي براي حاضران نمايش داده شد.

از دیگر برنامه‌های بزرگداشت فردوسي، شاهنامه‌خوانی توسط نوجوان زرتشتي و اجرای نمایش کاوه‌ آهنگر به کوشش گروه تئاتر کانون دانشجویان زرتشتی بود.

کد مطلب : 20295