اسطوره داستان و سرگذشتي مينوي است كه اصل آن معلوم نيست و بخشی از آن از دین گرفته شده و با باورهای دینی پیوندی ناگسستنی دارد. از اين رو اسطوره راهي براي روشن ساختن تاريخ تمدن است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، دكتر ژاله آموزگار، اسطوره‌پژوه در نشست نقد و بررسي دانشنامه اساطير جهان كه عصر ديروز در شهركتاب مركزي برگزار شد، با يادي از روانشادان استاد مهرداد بهار و احمد تفضلي درباره کتاب دانشنامه اساطیر جهان گفت: اين كتاب با ترجمه روان دكتر اسماعيل‌پور، با مطالب شيرين و خواندني و تصويرهاي زيبايي گردآمده و مي‌تواند لحظات دلپذيري براي كتابخوانان فراهم كند.

وي افزود: این کتاب ما را به سفری شیرین و دور و دراز در عرصه اسطوره‌های جهان می‌برد، از فراسوي مرزها و ماورای اسكانديناوي مي‌گذرد و به اقصي نقاط چين، ژاپن، استرالیا، آمریکای شمالی و جنوبی مي‌رود. همچنين با خواندن اين كتاب به ميان اسكيموها مي‌رويم، در برزيل گردش مي‌كنيم و در قبايل آفريقا مسحور شگفتي‌ها مي‌شويم.

اين اسطوره‌پژوه با اشاره به تعاریف مختلفی که از اسطوره وجود دارد، خاطرنشان كرد: در فهم عامه و در برخی از فرهنگ‌ها اسطوره معني خيالي و غيرواقعي و جنبه افسانه‌ای دارد. در بعضي فرهنگ‌ها اسطوره را زاده تخيل جمعي و روياي گروهي يك ملت دانسته‌اند،در اين راستا روياي هر كس اسطوره شخصي و روياي جمعي نيز اسطوره يك ملت به شمار مي‌رود.

وي افزود: اسطوره را موجودات مافوق طبيعي تشكيل مي‌دهند و در خيال‌پردازي‌هاي قومي نمي‌توان از موجودات خارق‌العاده نظير ايزدان، ديوان و پريان چشم پوشيد. اين داستان‌ها يكباره به‌وجود نمي‌آيند و راويان آنها انديشمندان گمنامي اند كه مرغ انديشه‌هايشان بسيار برجسته‌تر از ما انسان‌هاي  معمولي بوده است.

آموزگار يادآور شد: اسطوره جلوه تاريخي نيز مي‌يابد و تاريخ مي‌تواند به اسطوره تبديل شود. اسطوره‌هاي نيمه تاريخي عبارتند از تحول و تكامل حوادث و شرح كارهاي فوق‌العاده‌اي كه به سمت انسان‌هاي توانا و نيرومند كشيده شده و به افسانه‌هايي پر از عجايب و قرايب تبديل شده‌اند و جنبه الوهيت نيز به آنها داده شده است.

وي افزود: در اين كتاب ركس وارنر در مكتب ايزدان و همان شهرياران باستاني قرار مي‌گيرد و پيش از آن تاريخ‌نگاران ايراني سعي داشتند اسطوره‌هايي را نمايان كنند كه به آن باور دارند.

اين اسطوره‌شناس خاطرنشان كرد: اسطوره‌باوران اسطوره‌ها را راست مي‌پندارند، مردم جوامع ابتدايي به جاي آنكه به تفكر ديني، فلسفي و تاريخ‌نگاري بپردازند به تخيل و افسانه‌ها مي‌انديشيده‌اند.

وي افزود: اسطوره واكنشي از ضعف‌هاي بشر است هنگامي كه انسان‌هاناتوان از برآورده ساختن آرزوها و خيالات خود هستند. همچنين اسطوره راهي براي روشن ساختن تاريخ تمدن است.

آموزگار سپس به مباحث کتاب اشاره كرد و گفت: رکس وارنر اسطوره را از مکتب اُوهمر و قبل از میلاد آغاز کرده و معتقد است که در سده 19 میلادی همه اسطوره‌ها به صورت غیر تاریخی درآمده‌اند؛ اما امروزه به اثبات رسيده كه اسطوره می‌تواند ریشه در تاریخ داشته باشد و اساساً اسطوره باوران اسطوره را راست می‌پندارند.

وي افزود: یکی از دلایل وجودی اسطوره عدم اطلاع مردمان آن روزگار از واقعیت‌هاي مساله بوده است. در واقع اسطوره‌ها واکنشی از ضعف‌های بشري در برابر درماندگی و ناتوانایی است و از تجسم احساساتی که انسان‌ها نسبت به امور نامطلوب دارند به‌وجود مي‌آيند. به عبارت دیگر انسان‌ها هنگامی که اسطوره را تکرار می‌کنند، آرامش می‌یابند و گاهی هم عقده‌هاي خود را با آن تسکین می‌دهند.

این اسطوره پژوه با اشاره به زمان پیدایش اسطوره‌شناسی به عنوان یک علم، اضافه کرد: شاید تنها صدسال از عمر این دانش می‌گذرد و اگر تحلیل دقیق و فراگیرنده‌ای از اساطیر به عمل نمی‌آمد این دانش به صورت علمی مجزا مشاهده نمي‌شد و بار سنگینی بر دوش علم باستان‌شناسی می‌افتاد. هر چند امروزه اسطوره باوران کم شده‌اند اما می‌توان چند اسطوره را نام برد که هنوز در زیر چرخ دنده‌های مدرنیسم له نشده‌اند.

وي افزود: در اين كتاب جای اسطوره‌های ایرانی مشاهده نمي‌شود و در پايان دانشنامه از نمايه و كتاب‌نامه استفاده نشده و براي خواننده علاقه‌مند نيز هيچ ارجاعي در بخش‌هاي كتاب داده نشده كه بتواند به آن مراجعه كند. تاريخ انتشار اين اثر نيز در جايي از كتاب ذكر نشده است. 

آموزگار در پايان سخنانش از ابوالقاسم اسماعیل‌پور (مترجم کتاب دانشنامه اساطیر جهان) برای ترجمه و افزودن مقاله «ژان پیر» که به اسطوره‌های ایرانی اختصاص دارد ،قدردانی کرد.

کد مطلب : 15444