بيست و ششم مرداد، هجدهمين سالگرد آغاز بازگشت اسيران ايراني جنگ تحميلي عراق عليه ايران به كشور(1369) است. به اين مناسبت «ايبنا» مروري دارد بر مهم‌ترین کتاب‌هایی که تاکنون درباره آزادگان منتشر شده‌اند._

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، روز 26 مرداد 1369 ايران شاهد بازگشت نخستين گروه اسيران جنگ تحميلي بود كه پس از تحمل سال‌هاي اسارت به ‌آغوش خانواده‌هاي خود بازمي گشتند.

اين رويداد بزرگ دو هفته پس از اشغال نظامي كويت توسط ارتش صدام و دو روز پس از آن صورت گرفت كه صدام در نامه‌اي به آيت‌الله هاشمي رفسنجاني ـ رئيس‌جمهوري وقت ايران ـ تسليم مفاد قرارداد 1975 الجزيره و شرايط ايران شد و از جمله قول داد از مرزهاي ايران عقب‌نشيني و اسيران ايراني را آزاد كند.

اسراي ايراني از چند نقطه مرزي با تشريفات وارد كشور شدند. بوسه بر خاك ايران و زيارت حرم امام خميني(ره) و بيعت با مقام معظم‌ رهبري از نخستين برنامه‌هاي آزادگان بود.

از جمله اقداماتي كه پس از بازگشت اسيران صورت گرفت، تشكيل ستاد رسيدگي به امور آزادگان بود. اين ستاد 22 مرداد 1369 براساس قانون حمايت از آزادگان مصوب 23 آذر 1368 مجلس شوراي اسلامي تشكيل شد و در نخستين گام با مساعدت و همراهي ديگر دستگاه‌ها تبادل بيش از 40000 آزاده و به همين تعداد اسير عراقي را انجام داد. بعد از اين، ستاد رسيدگي به امور آزادگان بيش از 270 واحد ستادي در سراسر كشور تشكيل داد و ارائه خدمات به آزادگان را در زمينه‌هاي گوناگون آغاز كرد. 

مهم‌ترين كتاب‌‌هايي كه درباره آزادگان و اسارت در فاصله سال‌هاي 1381 تا 1387 منتشر شده‌، عبارتند از:
ـ اسیر و اسارت / حسن مفرح‌زاده / بنیاد فرهنگی نینوای آزادگان / 1381.
ـ ترنم بهاری / ستاد اقامه نماز سازمان آموزش و پرورش استان یزد و محمدرضا کلانتری سرچشمه‏ / بُراثا (یزد) / 1381.
ـ حماسه‏های ناگفته (خاطره‏های معنوی؛ 4) / از زبان سیدعلی‌اکبر ابوترابی؛ به کوشش رحمانیان‏ / امید آزادگان‏ / 1381.
ـ در بوته آزمایش‏ / غلامحسین کمیلی / نشر جلیل (مشهد) / 1381.
ـ سایبانی در کویر / بنیاد فرهنگی نینوای آزادگان / 1381.
ـ روایت استقامت / مهدی رمضانی علوی / صبح صادق / 1381.
ـ نسیمی از بهشت‏ / صفر عبدالملکی / امید آزادگان‏ / 1381.
ـ دوره درهای بسته‏ (جلد 2: به روایت اسیر شماره‌ 5533، فاطمه ناهیدی) / مریم برادران‏ / روایت فتح‏/ 1381.
ـ رزمنده مهاجر (زندگی‌نامه و خاطرات جنگ و اسارت سردار حاج قربانعلی بازرگان قائم‏مقام فرماندهی سپاه نوشهر و چالوس‏) / تدوین محمدعلی رضوی‌نیا / نسیم حیات (قم) / 1381.
ـ سلول سرد / یحیی کمالی‌پور / موسسه فرهنگی انتشاراتی شاه‌بیت (کرمان) / 1381 .
ـ درهاي‌ هميشه‌ باز / عبدالمجيد رحمانيان‌ / اميد آزادگان‌ / 1382.
ـ آزادگان / رضا شیرزادی / بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس / 1382.
ـ بررسی وضعیت اسرای ایرانی در اردوگاه‌های عراق‏ / علی‌اصغر امانی‌زاده‏ / انتشارات سروش / 1382.
ـ حکایت یادها / محمود یوسفی مرند / دفاع (سازمان عقیدتی سیاسی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح) / 1382.
ـ دوره درهای بسته‏ (جلد 3: به روایت اسیر شماره‌ 3358، معصومه آباد) / زهره شریعتی / روایت فتح‏ / 1382.
ـ سبزهاي‌ خاكي‌ (زندگي‌نامه‌ داستاني‌ شهيد سيداكبر شيخ‌الاسلام‌) / داوود بختياري‌ دانشور / نيروي‌ انتظامي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، معاونت‌ نيروي‌ انساني‌ ناجا، اداره‌ كل‌ امور ايثارگران‌ / 1382.
ـ رهاورد غربت‏ (صنایع دستی در اسارت‏) / به کوشش عبدالمجید رحمانیان‏ / امید آزادگان‏ / 1382. (چاپ دوم این کتاب در سال 1386 توسط پیام آزادگان در قطع خشتی و با طرح جلدی متفاوت منتشر شده است.)
ـ سرود آزادی / تدوین مجتبی جعفری / مرکز اسناد انقلاب اسلامی / 1382.
ـ کوچه مرگ‏ / احمد حسنیا / مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ 1382.
ـ اردوگاه عنبر / علیرضا پوربزرگ وافی/ مرکز اسناد انقلاب اسلامی / 1383.
ـ چهار فصل کوچ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری/ 1383.
ـ پيام‌ و پيام‌رساني‌ اسيران‌ جنگي‌ ايران‌ در اردوگاه‌هاي‌ عراق‌ / به‌كوشش‌ دفتر ادبيات‌ و هنر مقاومت‌ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1383.
ـ آزادی در اسارت‏ / مسعود مولودی / رضوان پرتو / 1383.
ـ اسير كوچك‌ (خاطرات‌ شفاهي‌ غلامرضا رضازاده‌) / مصاحبه‌ و تدوين‌ حسين‌ نيري‌ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1383.
ـ بزرگ‌مرد كوچك‌ (خاطرات‌ شفاهي‌ قنبرعلي‌ بهارستاني‌) / مصاحبه‌ و تدوين‌ حسين‌ نيري‌ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری/ 1383.
ـ حكايت زمستان / خاطره عباس حسين مردي و مصاحبه سعيد عاكف/ كاتبان/ 1383.
ـ روزگاران‏ (جلد 21: کتاب بانوان آزاده‏) / فاطمه مصلح‏زاده‏ / روایت فتح‏ / 1383.
ـ بهانه‌جويان / عليرضا لطفي (حامد اصفهاني) / محبان (اصفهان) / 1383.
ـ 6410 (شش‌هزار و چهارصد و ده) (خاطرات امیر سرتیپ خلبان آزاده حسین لشکری) / ارتش جمهوری اسلامی ایران، سازمان عقیدتی سیاسی / 1383.
ـ هویت‏ (نظری بر مسائل روانشناسی، اجتماعی اسارت‏) / عبدالله کریمی / گویا (اصفهان) / 1383.
ـ ساعت به وقت بغداد (جلد 1) / نورالدین نوراللهی / طلور (ایلام) / 1383. (چاپ دوم این کتاب سال 1386 در قطع رقعی و با طرح جلد متفاوت توسط نشر شاهد منتشر شده است).
ـ منشور پاکی و خدمتگزاری (پیام‌ها و سخنرانی‌های راهگشای سیدآزادگان در اسارتگاه‌های عراق ـ جلد 1) / به کوشش عبدالمجید رحمانیان‏ / امید آزادگان‏ / 1383.
ـ منشور پاکی و خدمتگزاری (پیام‌ها و سخنرانی‌های راهگشای سیدآزادگان در اسارتگاه‌های عراق ـ جلد 2) / به کوشش عبدالمجید رحمانیان‏ / امید آزادگان ‏/ 1383.
ـ زخم غزال‏ / رحمت‏الله اکبری / نشر رسانش‏ / 1383.
ـ مسائل حقوقی اسارت‏ / عبدالله کریمی / گویا (اصفهان) / 1383.
ـ 1271روز اسارت‏ / بهرام‌علی فرهادی سوادرودباری / نشر شاهد (بنیاد شهید انقلاب اسلامی) / 1383.
ـ فرار از موصل‌ (خاطرات‌ شفاهي‌ محمدرضا عبدي‌) / مصاحبه‌ و تدوين‌ حسين‌ نيري‌ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری/ 1383.
ـ شب‏های بی‌مهتاب‏ (خاطرات اسیر آزادشده ایرانی سرهنگ شهاب‏الدین شهبازی) / مصاحبه و تدوین محسن کاظمی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری‏ / 1383.
ـ از جماران تا تکریت‏ / سیدابوالقاسم امیرعلی اکبری / پیام آزادگان / 1384.
ـ بازماندگان نیمه جان / محمدرضا یزدیان / زلال اندیشه (مشهد) / 1384.
ـ جبال قامت افراشته / گردآوری و تدوین جمشید شکوهی / نگین امین (قم) / 1384.
ـ خاطرات سبز آزادگان (1) / حبیب‌الله سنچولی / عشق دانش (گرگان) / 1384.
ـ دوره درهای بسته‏ (جلد 1: به روایت اسیر شماره‌ 3878، عبدالمجید رحمانیان‏) / سمیه حسینی / روایت فتح‏ / 1384.
ـ دوره درهای بسته‏ (جلد 4: به روایت اسیر شماره‌ 4228، منصور کاظمیان‏) / جابر تواضعی / روایت فتح‏ / 1384.
ـ سفر به شهر آزادی (بررسی روایی، تحلیلی اسارت‏) / سیامک انصاری / پیام آزادگان و امید آزادگان‏/ 1384.
ـ شب‌های جزیره ماهی / مصطفی آفریدون‏ / نشر شاهد (بنیاد شهید و امور ایثارگران انقلاب اسلامی) / 1384.
ـ فراتر از صبوری (به روایت آزادمردان کویر) / نویسنده محمدرضا کلانتری سرچشمه، عباسعلی دانافر / کنگره بزرگداشت سومین شهید محراب، سرداران و 4000 شهید استان یزد / 1384.
ـ عنبر (اسارتگاه شماره‌ هشت) / جاسم مقدم‏ / موسسه فرهنگی پیام آزادگان / 1384.
ـ فیلم‌نگار اسارت (فرهنگنامه اسارت؛ 3) / به‌کوشش مسعود ده نمکی / توسعه قلم (قم) و موسسه فرهنگی هنری شهید آوینی / 1384.
ـ کتابشناسی اسارت‏ / به کوشش مسعود ده‏نمکی / آسمان دانش‏ / 1384.
ـ وقتی باران بیاید / نویسنده عبدالله کریمی / نشر صریر و نسیم حیات (قم) / 1384.
ـ کمپ 7 / سرفراز عبداللهی / پیک سبحان‏ / 1384.
ـ ابر فیاض / علی علیدوست قزوینی / عرش اندیشه (قم) / 1385.
ـ اسارت و آزادگان به روایت تصویر (جلد 1) / به‌کوشش مسعود ده‌نمکی / نشر باران اندیشه و موسسه فرهنگی هنری شهید آوینی / 1385.
ـ اسارت و آزادگان به روایت تصویر (جلد 2)/ به کوشش مسعود ده‌نمکی / نشر باران / 1385.
ـ اسیرداری (اسیرداری خودی و دشمن در جنگ تحمیلی) / احمد نوروزی فرسنگی / ایران سبز / 1385.
ـ باز هم تنهایی (زندگی‌نامه آزاده شهید براتعلی عباسپور) / مولف فرزانه عمادی / نشر شاهد / 1385.
ـ رنج غربت؛ داغ حسرت / موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، گروه تاریخ / چاپ و نشر عروج / 1385.
ـ سربازان چکمه‏پوش‏ / مصاحبه و تدوین ساسان ناطق‏ / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1385.
ـ مردی که خواب نمی‌دید (خاطرات اسیر آزاد شده ایرانی اسدالله خالدی) / داود بختیاری دانشور / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1385.
ـ منادیان سربلندی / گردآورنده تابنده طحان نسب / بخشایش (قم) / 1385.
ـ حقوق بشردوستانه در جنگ ایران و عراق (مرور رفتار عراق) / نعمت‌الله پورمحمدی / مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ ایران و عراق / 1385.
ـ آزادگی در اسارت / محمد مرادحمزه‌ای، بازنویسی سیدحبیب حبیب‌پور / پیام آزادگان / 1386.
ـ آزاده‌ قهرمان / بیژن کیانی، تصویرگر عباس فلاحتی / پیام آزادگان / 1386.
ـ آن یار آسمانی / نگارش عبدالمجید رحمانیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ آیینه اسارت / حیدر فتاحی تختگاهی / نشر شاهد / 1386.
ـ اسیر 7600 (مجموعه خاطرات سرهنگ پاسدار گشتاسب رستمی) / برزو فرهمندیان / آصف و بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس استان چهارمحال و بختیاری / 1386.
ـ اهتزاز در زنجیر (خاطرات جانباز آزاده ستوان ولی‌الله جهانگیری) / مرتضی سلطانی / ایران سبز / 1386.
ـ پا به پای آزادگان (خاطرات امیرسرتیپ عبدالله نجفی) / تدوین عباس آقایی جیرهنده، فاطمه رستمی / مرکز اسناد انقلاب اسلامی / 1386.
ـ پشت میدان نبرد (خاطرات اسیر آزادشده ایرانی رحمان پرزحمت) / مصاحبه و تدوین ساسان ناطق / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری/ 1386.
ـ پیک رهایی (دیوان اشعار نورالله عظیم‌زاده آرانی) / به کوشش بیژن کیانی / پیام آزادگان / 1386.
ـ دانستنی‌های آزادگان / عبدالرضا سالمی‌نژاد / پیام آزادگان / 1386.
ـ در زندان دژخیم (خاطرات آزادگان جهاد کشاورزی استان خوزستان) / نگارش عبدالرضا سالمی‌نژاد / پیام آزادگان / 1386.
ـ رمادی 9 (خاطرات آزاده اسماعیل قیومی)/ یارمحمد عرب‌عامری/ نشر شاهد/ 1386.
ـ رمز مقاومت (جلد 1) / به کوشش سعید عطاریان / پیام آزادگان / 1386.
ـ رمز مقاومت (جلد 2) / به کوشش سعید عطاریان / پیام آزادگان / 1386.
ـ رمز مقاومت (جلد 3) / به کوشش سعید عطاریان / پیام آزادگان / 1386.
ـ رمز مقاومت (جلد 4) / نگارش عبدالمجید رحمانیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ رنج و تبسم/ محمدحسین رافعی/ نگارش عبدالمجید رحمانیان/ پیام آزادگان/ 1386.
ـ روانشناسی اسارت / ابوالقاسم عیسی‌مراد / نورالثقلین / 1386.
ـ رویای صادقه (خاطرات روحانی آزاده حسین مروتی) / بازنویسی سیدحبیب حبیب‌پور / پیام آزادگان / 1386.
ـ زخمه‌های چنگ اسارت / ضیغم نیکجو / نشر شاهد / 1386.
ـ ساعت به وقت بغداد (جلد 2) / نورالدین نوراللهی / نشر شاهد / 1386.
ـ ستاره‌ سپهر شیدایی (مقالاتی درباره حجت‌الاسلام والمسلمین سیدعلی‌اکبر ابوترابی) / به کوشش قاسم جعفری / پیام آزادگان / 1386.
ـ شبی با صدای زنجره / مسلم ناصری / پیام آزادگان / 1386.
ـ شکوفه‌های صبر (جلد 1: خاطرات جمعی از روحانیون آزاده از دوران اسارت) / به کوشش اصغر زاغیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ شکوه مقاومت (گزیده خاطرات آزادگان آموزش و پرورش) / نشر شاهد / 1386.
ـ شکوه مقاومت / نگارش بیژن کیانی، تصویرگر عباس فلاحتی / پیام آزادگان / 1386.
ـ شهدای غریب / عبدالمجید رحمانیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ فرشته‌های زمینی / مسلم ناصری، تصویرگر سمیه بیگدلی / پیام آزادگان / 1386.
ـ ما همه سرباز بودیم (خاطرات اسیر آزاد شده مهدی تجر) / داود بختیاری دانشور / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1386.
ـ قصه‌ نماز آزادگان / عبدالمجید رحمانیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ مهاجران ملکوت / نگارش عبدالمجید رحمانیان / پیام آزادگان / 1386.
ـ مهمان فشنگ‌های جنگی (خاطرات اسیر آزاد شده ایرانی مجید بنشاخته (سجادیان)) / مصاحبه و تدوین قاسم یاحسینی / دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری / 1386.
ـ مهمانی از آسمان / سعید عسگری، تصویرگر سمیه بیگدلی / پیام آزادگان / 1386.
ـ وصف خورشید (امام خمینی(ره) در اشعار شعرای آزاده) / به کوشش بیژن کیانی / پیام آزادگان / 1386.
ـ دوره درهای بسته (جلد 5: به روایت اسیر شماره‌ 980، علی علیدوست) / فاطمه مصلح‌زاده / روایت فتح / 1387.
ـ شهردار اردوگاه (خاطرات آزاده‌ی سرافراز فریدون بیاتی) / به‌کوشش عبدالرضا سالمی‌نژاد / پیام آزادگان / 1387.

اين كتابشناسي با مساعدت كتابخانه جنگ دفتر ادبيات و هنر مقاومت تهيه شد. اين كتابخانه اعلام كرد كه آماده ارائه اين آثار به علاقمندان و پژوهشگران است.

کد مطلب : 24227