زنان چون زودتر از بقيه خطر را درك مي‌كنند و زودتر تحت تأثير احساسات خود قرار مي‌گيرند، تمايل دارند تا هر چه زودتر و با هيجان بيشتر اخبار را نقل كنند.\

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)،‌ در صد و سي‌و‌نهمين نشست سراي اهل قلم كه عصر روز يكشنبه 14 مردادماه با موضوع "بررسي شايعه از ديدگاه روانشناسي"برگزار شد، محمود‌مير سليمي تعاريفي از شايعه ارائه داد. وي گفت: شايعه قديمي‌ترين رسانه‌ گروهي است كه از ابتداي حيات بشر وجود داشته و دانشي است در اختيار نقل‌كننده خبر‌، خبري كه در مباحثات گروهي مي‌چرخد و دست‌سازي مي‌شود. 

وي در ادامه گفت: يك شايعه بايد دو عنصر ابهام و اهميت را با هم داشته باشد، حسن شايعه اين است كه همگان مي‌دانند چه چيزي مي‌گويند ولي مسوول آن گفته نيستند و احتياجي هم به اثبات ندارد، شايعه كم‌هزينه و فراگير است، معروف است كه شايعه رسانه فقرا و مستضعفان است؛ شايعه در همه‌ علوم است و در مذهب هم غير‌مستقيم  با عباراتي مثل توصيه به امانتداري و صداقت در گفتار به آن اشاره شده‌است.

محمود قرباني، شايعه را واقعيت جعلي ناميد كه دهان به دهان منتقل مي‌شود و مردم آن را مي‌پذيرند و در جامعه شيوع پيدا مي‌كند و تأكيد كرد: به طور مطلق نمي‌توان گفت كه شايعه خوب است يا بد. 

وي افزود: شايعه از ديدگاه روان‌شناسي در ارتباطات ميان‌فردي جاي دارد در واقع در اين فرآيند يك نفر مي‌خواهد روي طرف مقابل تأثير بگذارد و سرانجام هم مثل يك ويروس در ارتباطات سرايت مي‌كند.

وي در ادامه گفت: افرادي كه شايعه را توليد مي كنند ‌داراي ويژگي‌هاي شخصيتي مثل اشتياق به جلب توجه، پرحرفي،‌ شخصيت اضطرابي و مبالغه‌گويي هستند. از طرفي ساختار ذهني فرد آمادگي پذيرفتن هر حرفي را دارد و علاوه بر آن چون ما داراي حافظه‌اي با نام حافظه سازا هستيم، مي‌توانيم به يك حرف يا خبر بيفزاييم. در واقع حافظه سازا به انتشار و پذيرفتن شايعه كمك مي‌كند. 

قرباني تصريح كرد: ما در ذهنمان يك‌سري تصورات داريم با نام تصورات غالبي؛ به اين معنا كه ذهن ما از هر چيزي يك پيش‌تعريف و ساخته ذهني دارد و شنيدن هر شايعه‌اي به بزرگ كردن و افزودن حجم اين تصورات كمك مي‌كند.

وي گفت: افراد اغلب به اين خاطر شايعات را مي‌پذيرند كه از فكر كردن گريزانند و حوصله فكر كردن ندارند لذا هر چيزي مي‌شنوند مي‌پذيرند علاوه بر آن نداشتن تفكر انتقادي يعني با مسائل انفعالي برخورد كردن هم به پذيرفتن يك شايعه كمك مي‌كند.

پس از قرباني، ميرسليمي در تكميل صحبت‌هاي وي گفت: قدمت شايعه با قدمت اسطوره‌ها يكي است و حتي برخي از افراد مي‌گويند اسطوره خود شايعه‌اي بوده‌است كه طي زمان رنگ و بوي اسطوره به خود گرفته‌است.

مير‌سليمي با اشاره به وجود مراكز خاص براي پيشگيري از اشاعه شايعه در كشورهاي مختلف گفت: در فرانسه مركزي وجود دارد كه در آن سرويسي تأسيس شده با عنوان «الو شايعه»، در اين مركز از افراد خواسته شد تا شايعاتي را كه شنيده‌اند بگويند. از نتايج اين تماس‌ها نتيجه‌گيري شد، شايعه چيزي است كه باورش براي مردم سخت باشد، شكل ديگري از اين نوع مراكز در انگليس تأسيس شده‌است. 

مير‌سليمي شايعات را از نظر زمان پخش و ميزان دوام در 3 دسته خزنده‌(انفعالي)، آتشين‌(باهيجان) و شناور‌(ناپايدار) قرار داد و گفت: شايعه از نظر انگيزشي با 6 انگيزه شيطاني، هراس‌آور، رويايي، تفرقه‌اي، كنجكاوانه و خصمانه پراكنده مي‌شود.

وي گفت: 3 علت اصلي شايعه رخ‌دادن اتفاقي نامشخص، تخيلات قشر خاص و اطلاع‌رساني اشتباه است و افكار عمومي كه متشكل از اكثريت خاموش، اكثريت بي‌تفاوت و اقليت هوشيار هستند با آن به شكل‌هاي مختلف برخورد مي‌كنند.

مير‌سليمي به فعال بودن نقش زنان در توليد شايعه اشاره كرد و گفت: بر اساس مطالعات انجام‌ شده زنان براي شايعه‌پراكني آمادگي بيشتري دارند و در مجموع وقت بيشتري براي شنيدن يا گفتن شايعات صرف مي‌كنند كه شايد علت اصلي آن زود تحت تأثير قرار
گرفتن شان و خصايص خاص خودشان باشد.

وي در پايان با اشاره به نقش مؤثر مطبوعات در يك شايعه گفت: مطبوعات براي انتقال شايعه وسيله نيرومندي است و در بيشتر مواقع گروه‌هاي سياسي براي رسيدن به اهداف اصلي‌شان از طريق شايعه به مطبوعات متوسل مي‌شوند، من معتقدم براي پيشگيري و كنترل شايعه بايد تا حد امكان به مردم آگاهي درست و دقيق با ذكر منبع را بدهيم تا مردم نسبت به شايعات بي‌توجه شوند و بتوانند حقايق را تائيد كنند.

کد مطلب : 23804