محمدحسين ساكت، مترجم ،در نشست بررسي كتاب «تاريخ تئوري‌هاي حقوقي اسلامي» گفت: برگزاري نخستين نشست كتاب‌هاي حقوقي را به فال نيك مي‌گيرم و اميدوارم در آينده شاهد برگزاري نشست‌هاي بيشتري در زمينه حقوق باشيم./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، كتاب «تاريخ تئوري‌هاي حقوقي اسلامي» ساعت 17 تا 19 دوشنبه 4 شهريورماه در سراي اهل قلم خانه كتاب مورد نقد و بررسي قرار گرفت.
در اين نشست،محمدحسين ساكت، دكترمحمدرضا وصفي، محمود آموزگار و محمد راسخ(مترجم كتاب) به عنوان كارشناس و منتقد حضور داشتند و كتاب «تاريخ تئوري‌هاي حقوقي اسلامي» را مورد نقد و بررسي قرار دادند.

وائل بن حلاق، مؤلف كتاب يكي از برجسته‌ترين دانشمندان حقوق اسلامي است. وي در اين كتاب، تاريخ تئوري‌هاي حقوقي اسلامي را از آغاز تا دوران مدرن بررسيكرده است.

اين بررسي، گزارش نسبتاً جامعي از شكل‌گيري اوليۀ تئوري حقوقي اسلامي با تمركز بر موضوعات و استدلال‌هاي عمدۀ موجود در آن است كه به مطالعۀ تحولات همزمان و تاريخي اين تئوري در ميان اهل سنت مي‌پردازد. اين تحولات به‌نوبه خود به ظهور طيفي غني از آموزه‌هاي گوناگون منجر شده‌اند.

در ابتداي اين نشست محمدحسين ساكت ضمن اشاره به ترجمه اين كتاب گفت: ترجمه دشوارترين فن ادبی است، تا كسی خودش ترجمه نكرده باشد نمی‌داند ترجمه چه كار دشواری است. تأليف و ترجمه كتاب‌هاي حقوقي در ايران بسيار غريب و مهجور است، البته اين اواخر خانه كتاب با سعي و تلاش خود درصدد ايجاد جايگاهي در كتاب فصل و كتاب سال بر آمده است.

وي ادامه داد: اگر به زيرمجموعه‌هاي علوم اجتماعي و انساني مراجعه كنيد، مي‌بينيد كه حقوق در رده آخر بحث و بررسي قرار دارد، اميدوار‌م اين گرد و غبار مهجوريت در آينده‌اي نزديك، از چهره اين بخش از علوم انساني پاك شود.‌  

ساكت افزود: ترجمه، دشوارترين فن ادبي‌ است، به‌ويژه اگر كسی دغدغه و وسواس فارسی‌گردان آن كتاب را داشته باشد ؛به دليل اين‌كه انتخاب واژگان و تركيب‌هايی كه می‌خواهد در كتاب استفاده كند دشوار است. ترجمه كتاب‌های حقوقی در بين كتاب‌های ديگر از ويژگی خاصی برخوردارند.

اين مترجم در ادامه ضمن اشاره به كاستي‌هاي كتاب، تصريح كرد: راسخ در ترجمه اين كتاب بسيار موفق عمل كرده‌ و فهرست و نمايه‌ای كه از واژگان فارسی در پايان می‌بينيد ،خوب و دقيق است، اما‌ نكته مهم‌ اين است كه در ضبط برخی اعلام لغزش‌هايی وجود دارد، مانند آن‌جا كه نام ‌علی عبدالرازق‌ را بدون هيچ تغييري ‌علی عبدالرزاق‌ نوشته‌‌است. 

ساكت خاطرنشان كرد: ما در باب اسلام فلسفه نداريم‌؛ يعنی فلسفه اسلامی نداريم، ولی شارحان بزرگی مثل فارابی، كندی و ابوعلی سينا، بر متن فلسفه يونانی نكته‌های تازه‌ و شگرفی افزوده‌اند كه برخی از اين نكته‌ها به خاطر استدلالش رنگ و بوی اسلامی به فلسفه داده‌‌است، در اسلام آن‌چه جای فلسفه را گرفته، اصول فقه است، اصول فقه از بستر كلام برخاست و با گرفتن مبناهای منطقی و فلسفی به رشته مستقلی تبديل شد كه از رشته‌های فاخر علوم اسلامی است. 

بعد از ساكت، دكتر «محمدرضا وصفی» به عنوان كارشناس دوم اين نشست ضمن اشاره به فوائد‌ كتاب، گفت: كتاب حاضر از بهترين‌های حوزه تئوری حقوقی اسلامی در زبان انگليسی و در فضايی است كه به زبان انگليسی تدريس می‌شود، ‌حلاق‌(مؤلف اين كتاب) در اين كتاب به انديشه‌های حنبلی نپرداخته‌ و ظاهرا معتقد است با توجه به رويكرد متن‌گرايی كه در انديشه حنبلی وجود دارد، ما اصول فقه نداريم و اصول فقه در سه مذهب ديگر رشد پيدا كرده‌است.

وی در مورد ويژگي‌هاي «وائل بن حلاق‌» تصريح كرد: ويژگی حلاق اين است كه وي مسلمان نيست و مسيحی است. شخصيت وی شبيه «ادوارد سعيد» است. حلاق به دليل نزديكی‌اش به دنيای اسلام، آمده و به سرعت به حوزه اسلام پيوسته و به طور خاص روی حقوق اسلام كار كرده است و به اين دليل شخصيتی است برای ما مغتنم. 

وصفي در ادامه ضمن تشكر از راسخ(مترجم كتاب)‌، خاطرنشان كرد: جای سپاس است كه دكتر راسخ اين كتاب را برای ما زودتر از دنيای عرب ترجمه كرده‌، اما در اين كتاب استثنائاتی هم وجود دارد، چون نويسنده كتاب متأثر افكار دنيای اهل سنت است و در اين كتاب بعضی چيزها را حذف كرده و به طور خاص به انديشه تئوری‌های حقوقی نپرداخته‌است. 

وي افزود: «حلاق» در اين كتاب به انديشه‌های حنبلی نپرداخته‌. وي معتقد است با توجه به رويكرد متن‌گرايی كه در انديشه حنبلی وجود دارد، ما اصول فقه نداريم و اصول فقه در سه مذهب ديگر؛ يعنی شافعی حنفی و مالكی رشد پيدا كرده، پس رويكرد او بيشتر به انديشه شافعی است.

‌محمد آموزگار به عنوان كارشناس سوم به بررسي كتاب پرداخت و گفت: كتاب حلاق برای وكلا و كسانی كه در مسند قضاوتند مفيد است و ديد خوبی به كسانی كه درگير اين كارند می‌دهد.

محمد راسخ(مترجم كتاب) به عنوان نفر آخر اين نشست، گفت: ما از دو چيز جدا هستيم، يكی دنيای واقعيت و ديگری دنيای معارف بشری ماهوی. در حالی كه حقوق هم با واقعيت و هم با ديگر حوزه‌های معرفتی بشر ارتباط دارد، اما حقوق در بين ما يك فن است نه يك رشته معرفت‌شناسی، گويی كه ما مهندسی حقوق می‌خوانيم.

راسخ ادامه داد: قانون‌گذاری در انگليس خيلی كند و به تدريج عوض می‌شود، دليلش هم اين است كه اگر قانون تند و سريع تغيير پيدا كند نشان دهنده شتاب‌زدگی يك ملت است، در نتيجه قانون بايد تدريجی شكل بگيرد‌.

در پايان، راسخ ضمن تشكر از كارشناسان تأكيد كرد: من از توجه شما قدرداني مي‌كنم و به طور قطع ا موارد اصلاحاتي دوستان كارشناس را با نام خودشان در چاپ‌هاي بعدي لحاظ خواهم كرد.

در انتهاي اين نشست هم هديه‌اي به رسم تقدير از زحمات دكتر ساكت از طرف خانه كتاب و سراي اهل قلم توسط وصفي به وياهدا شد.

کد مطلب : 24956