كتابخانه ملي عراق پس از گذشت 80 سال از گشايش، 600 هزار نسخه كتاب را در قفسه‌هاي خود جايگزين كرده بود. اما با شروع جنگ آمريكا و عراق بخش اعظم اين منابع از طريق آتش و دستبرد از بين رفت و در حال حاضر تمام مواد كتابخانه‌اي اين كتابخانه به 300 هزار نيز نمي‌رسد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، كتابخانه ملي عراق در سال 1924 تأسيس شد و در منطقه تجاري و پر جمعيت بغداد به‌نام باب‌المعادن قرار گرفت. آرشيو ملي عراق نيز با 39 سال تاخير در سال 1963 تأسيس و در  سال 1987 با كتابخانه ملي اين كشور ادغام شد و با نام دارالكتب الوثائق شهرت يافت. عراق از نادر كشورهايي است كه كتابخانه ملي آن زير نظر وزارت اطلاعات فعاليت مي‌كند.

ساختمان كنوني كتابخانه ملي عراق در سال 1976 با ظرفيت نگهداري يك ميليون جلد كتاب گشايش يافت. اين ساختمان داراي چهار هزار و 140مترمربع فضا و تعداد 111 صندلي مطالعه بود. از همان ابتدا اين ساختمان پاسخگوي شمار بسيار مراجعان نبود و از فقدان وسايل و تجهيزات جديد رنج مي‌برد. 

كتابخانه ملي عراق در سال 1924، 39 هزار جلد كتاب داشت. اين مجموعه در سال 1993 به 420 هزار جلد كتاب و 40 هزار پيايند نشريه افزايش يافت. مجموعه آرشيو ملي عراق در اين سال داراي 5 ميليون مدرك در 40 هزار فايل سازماندهي شده بود. 

بر اساس آمار ارائه شده در سال 1998، اين كتابخانه بالغ بر 575 هزار كتاب، 120 عنوان نشريه ادواري، 15 هزار و 280 پايان‌نامه تحصيلي، پنج هزار و 289 ماده ديداري و شنيداري، چهار هزار و 205 نقشه و ساير منابع بوده است. 

ساختمان كتابخانه ملي عراق در جريان حمله نظامي امريكا به عراق، يك‌بار در 14 آوريل 2003 و بار ديگر يك هفته پس از آن دچار آتش‌سوزي عمدي شد و ساختمان آن دچار آسيب جدي شد. پس از آتش‌سوزي‌ها از تعداد مواد موجود در كتابخانه اطلاعي در دست نيست. نشريات ادواري كتابخانه 412 هزار نسخه اعلام شده كه معلوم نيست اين تعداد مربوط به‌عنوان‌هاي نشريات ادواري يا تعداد نسخه‌هاي نشريات ادواري در كتابخانه است. 

مدير بخش نسخ خطي، مجموعه كتابخانه را 2 ميليون جلد كتاب عنوان كرده است ولي كارشناسي كه پس از اشغال عراق از اين كتابخانه بازديد كرد، تعداد كتاب‌ها را از روي طول قفسه‌هاي كتابخانه حدود 200 هزار جلد تخمين زده است.

پس از نخستين آتش‌سوزي، كتابداران و تعدادي داوطلب، مجموعه كتابخانه را به يك مسجد شيعي در شهرك صدر(در غرب بغداد) و به اداره جهانگردي منتقل كردند. در حال حاضر، مجموعه كتابخانه به طور غير متمركز در سه مكان كتابخانه ملي، مسجد و اداره جهانگردي عراق نگهداري مي‌شود.

مجموعه نسخ خطي كتابخانه ملي عراق آسيب نديده و وضعيت خوبي دارد و مورد دستبرد نيز واقع نشده است. در سال‌هاي اخير، با افزوده شدن برخي مجموعه‌هاي كوچك كه از نقاط مختلف عراق جمع‌آوري و به مركز سپرده شده‌اند، مركز نسخ خطي به مجموعه‌اي قابل توجه تبديل شده است كه حدود 47 هزار جلد كتاب دارد. دليل اين امر انتقال به موقع مجموعه نسخه‌هاي خطي پيش از آغاز جنگ به محلي امن بود. پناهگاه مزبور از نظر ميزان درجه حرارت و رطوبت وضعيت خوبي دارد.

 كتابخانه ملي عراق به‌صورت كتابخانه‌اي واسپاري درآمده و به مركزي ملي و بين‌المللي براي مبادله كتاب و ساير مواد كتابخانه‌اي تبديل شده است. قانون واسپاري در مورد كتابخانه ملي عراق نيز اجرا مي‌شود و بر اساس اين قانون كه در سال 1970 به چاپ رسيد، از سال 1999، پنج نسخه از هر مدركي كه چاپ يا ويرايش مي‌شود، به كتابخانه ملي سپرده مي‌شود. 

در حال حاضر رييس كتابخانه عراق، سعد اسكندر است كه پس از آتش‌سوزي اين كتابخانه در سال 2003 بارها به كتابخانه‌هاي مهم دنيا از جمله كتابخانه كنگره آمريكا به منظور كسب تجربه براي بازسازي كتابخانه ملي عراق سفر كرده است.

کد مطلب : 24947