نشست نقد و بررسی مجموعه داستان «گریز به تاریکی» اثر آرتور شنیتسلر،‌ عصر روز گذشته در سرای دایمی اهل قلم برگزار شد. در این جلسه رضا نجفی، علی عبداللهی و احسان عباسلو به سخنرانی پرداختند._

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، مجموعه داستان «گریز به تاریکی» اثر آرتور شنیتسلر، نویسنده اتریشی، عصر روز گذشته (سه‌شنبه ،يكم مرداد) در سرای دایمی اهل قلم نقد شد.

احسان عباسلو، سخنران اول و برگزارکننده این نشست، جلسه را با معرفی منتقدان  شروع کرد و سپس به تشریح علت انتخاب کتاب «گریز به تاریکی» برای برگزاری جلسه نقد پرداخت. وی در این باره گفت:‌ «گریز به تاریکی» در زمستان سال گذشته به عنوان کتاب برتر «جایزه کتاب فصل» انتخاب شده است،‌ همچنین از معدود کتاب‌های مستقلی است که از این نویسنده اتریشی در ایران به چاپ رسیده،‌ از این جهت این کتاب برای چهارمین جلسه نقد کتاب ادبیات بین‌الملل انتخاب شده است.

وی سپس به شرح خلاصه‌ای از ماجرای داستان‌های این کتاب پرداخت و به آثار ديگري از اين نويسنده اشاره كرد.

 عباسلو در مورد شنیتسلر توضح داد: این نویسنده در وین مدرک پزشکی می‌گیرد و مدتی به طبابت می‌پردازد، اما این حرفه را به نفع نویسندگی ترک می‌کند. زندگی او از این جهت شبیه بسیاری از نویسندگانی است که ابتدا پزشکی را آزموده‌اند. شنیتسلر در ادبیات آلمان از این جهت نویسنده‌ای حائز اهمیت است که برای اولین بار تکنیک سيال ذهن را در داستان کوتاه به کار بسته. وی از پیشگامان مدرن نویسی و تکنیک‌های مدرن داستانی در ادبیات معاصر آلمان است.

پس از سخنان کوتاه عباسلو،‌ رضا نجفی، مترجم زبان آلمانی سخنان خود را با عنوان «ریشه‌ها و آبشخور‌های شنیتسلر» آغاز کرد. وی در مورد این سبک‌های داستانی نویسنده آلمانی توضیح داد: داستان‌های کوتاه او شبیه یک نیمچه رمان است. او مباحث و نظریه‌های علوم انسانی و پرداختن به احساسات مبهم انسانی را سرلوحه کار داستان‌نویسی خود قرار داده و سنت‌های ادبی زبان آلمانی همچون مطول و پیچیده‌نویسی را با مکتب‌های جدید ادبی در هم آمیخته است.

به باور این منتقد،‌ شنیتسلر همانند برخی دیگر از نویسندگان آلمانی‌زبان به شان و شهرتی که شایسته آن است دست نیافته. وی در این باره تصریح کرد: شنیتسلر تنها در ایران نویسنده‌ای ناشناخته نیست. او  به رغم قابلیت‌هایش در کشور‌های انگلیسی‌زبان به شهرتی که شایسته آن است دست نیافته. این مسئله برای بسیاری دیگر از نویسندگان زبان آلمانی و اتباع کشورهای اروپای مرکزی نیز اتفاق افتاده است. علت این امر تعلق این نویسندگان به کشورهای کوچکی چون چک یا امپراتوری اتریش-مجارستان است.

نجفی سپس به استفاده از علوم جدید روانکاوی در داستان‌های شنیتسلر اشاره کرد. به باور او، دوستی و نزدیکی زیگموند فروید (پزشک اتریشی و بنیان‌گذار علم روان‌کاوی)، با این نویسنده،‌ موجب شده تا رد‌پای پررنگی از اندیشه‌های نوین فرویدی در داستان‌های شنیتسلر قابل تشخیص باشد.

این منتقد سپس به ترجمه‌های فارسی از آثار شنیتسلر اشاره کرد. وی ضمن برشمردن تمامی ترجمه‌های پراکنده‌ای که از داستان‌های این نویسنده صورت گرفته، تاکید کرد که قبل از مجموعه داستان «گریز به تاریکی» تنها دو کتاب مستقل از شنیتسلر به فارسی ترجمه و در ایران به انتشار رسیده است. 

این مترجم زبان آلمانی در پایان سخنانش نقطه ضعف داستان‌های مجموعه «گریز به تاریکی» را لغزش‌های مربوط به «روای اول شخص مفرد» دانست و در این باره توضیح داد: گاهی در این داستان‌ها پیش می‌آید که راوی اول شخص به نقل ماجرایی که در آن دخیل نبوده می‌پردازند. این یک لغزش داستانی است و برای خواننده این سوال را ایجاد می‌کند که راوی چگونه می‌تواند ماجرایی را شرح دهد که خودش ندیده و اصولا نمی‌توانسته از آن اطلاعی داشته باشد.

نجفی همچنین با توصیف شنیستلر به عنوان تصویرگر آسیب‌ها و معضلات طبقه بورژوازی (مرفه) شهر وین (پایتخت اتریش) در اوایل قرن بیستم، به سخنان خود پایان داد.

علی‌عبداللهی، مترجم زبان آلمانی و آخرین سخنران این نشست، با تشریح فضای ادبی و اجتماعی وین در سال‌های واپسین قرن ۱۹ و سال‌های آغازین قرن بیستم میلادی، سخنان خود را آغاز کرد. وی گفت: شنیستلر در زمانی زندگی می‌کرد که ادبیات امپرسیونیستی (دریافت‌گری)، به اوج خود رسیده بود و البته ورود این مکتب به رمان‌نویسی برای اولین بار توسط این نویسنده صورت گرفته است.

وی ادامه داد:‌ آثار این نویسنده در فضایی مه‌آلود و مغشوش شکل می‌گیرد. مرز میان تک‌گویی و دیالوگ مشخص نیست و نگاه کردن به یک ماجرای واحد از چند دیدگاه متفاوت از شیوه‌های شاخص اوست.

این مدرس علم ترجمه سپس انتقاداتی را درباره ترجمه فارسی این کتاب (که توسط نسرین شیخ‌نیا) انجام شده است،‌ بیان کرد. به باور او مترجم در برخی جزییات مربوط به زبان فارسی دقت کافی را به کار نبسته است.

سخنان این مترجم در بیان مشکلات ترجمه توسط عباسلو (دبیر جلسه)، قطع شد. عباسلو با بیان این‌که مترجم اثر در جلسه حاضر نیست تا از خود دفاع کند، خواستار انتقاد نكردن از او شد. پس از آن، جلسه با سخنان مختصر عباسلو و پاسخ به یکی از سوالات حضار به پایان رسید.

کد مطلب : 23308