كتاب «درآمدي بر انسان‌شناسي تصويري و فيلم اتنوگرافيك» كه شامل مجموعه مقالات مختلفي در اين زمينه است توسط ناصرفكوهي گردآوري و ترجمه و به تازگي از سوي نشر ني منتشر شده‌است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، ناصر فكوهي درباره سابقه فيلم انتوگرافيك يا مردم‌نگارانه در ايران گفت: اگر از سنت كوتاه مدتي كه در سالهاي 40 توسط دكتر نادر افشارنادري با همكاري فرهاد زرهران در موسسه تحقيقات علوم اجتماعي دانشگاه تهران انجام شد، بگذريم، در ايران سنت فيلم اتنوگرافيك قديمي نداشته‌ايم. به يك معنا هنوز هم در ايران اين نوع فيلم را نداريم، آنچه تا كنون در ايران داشته‌ايم سنت فيلم مستند بوده‌است كه از بعد از جنگ جهاني دوم در ايران شروع شد و از طريق ساخت فيلم‌هاي مستند خبري و گزارش‌هاي اجتماعي در دهه 40 ادامه پيدا كرد. كانون سينماي جوان، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان و تلويزيون از جمله موسساتي بودند كه در سال‌هاي پيش از انقلاب كمك كردند تا فيلم‌هاي مستند و هنري كوتاه ساخته شود. همين سنت بعد از انقلاب در چهارچوب موسسه سوره و كانون پرورش فكري ادامه يافت.

استاد انسان‌شناسي دانشگاه تهران افزود: در مجموع فيلم مستند در ايران سابقه زيادي داشته و امروز فيلم‌سازان مستندي همچون محمدرضا اصلاني، مهرداد اسكويي، فرهاد ورهرام و محمد تهامي‌نژاد اين راه را دنبال مي‌كنند. خصوصيتي كه شايد امروز در فيلم مستند ايران وجود دارد اين است كه در سطح جهاني بسيار مطرح است و در جشنواره‌هاي بين المللي داراي جايگاه خاصي است. همچنين از لحاظ فيلم‌هاي خبري هم ما فيلمسازان مطرحي داريم. اما در فيلم اتنوگرافيك يا مردم‌نگارانه بعد از افشارنادري رشدي در دانشگاها و مراكز علمي نداشته‌ايم.

وي در بيان علت كم توجهي به فيلم اتنوگرافيك در ايران اظهار داشت: علت اين قضيه شبيه همان چيزي است كه ما در كشورهاي اروپايي و امريكايي در سال‌هاي 1960 و 1970 شاهد بوده‌ايم. سينما يك ابزار فناورانه پيشرفته است كه براي تسلط به آن احتياج به يك آموزش خاص وجود دارد. چنين آموزشي در سطح دانشگاه‌هاي علوم اجتماعي و مردم‌نگاري ما داده نمي‌شود به ‌همين جهت دانشجويان اين مراكز عموما مهارت‌هاي لازم براي استفاده از اين ابزار را ندارند.

فكوهي با تاكيد بر اينكه در سطح دانشگاه‌ها آگاهي لازم نسبت به اهميت فيلم‌هاي مستند و مردم‌نگارانه به عنوان يك ابزار آموزشي وجود ندارد، تصريح كرد: اين در حالي است كه امروز ما هزاران فيلم مستند در مورد همه مسائل زندگي ايراني داريم كه مي‌تواند به عنوان مواد كمك آموزشي و آموزشي وارد دانشگاه‌هاي كشور شوند. اين كار را ما از سال گذشته در چهارچوب گروه انسان‌شناسي دانشكده علوم‌اجتماعي دانشگاه تهران و انجمن ‌جامعه‌شناسي ايران و گروه انسان‌شناسي فرهنگستان هنر شروع كرده‌ايم كه اميدواريم در سال‌هاي آينده اين كار گسترش يابد و هرچه بيشتر فيلم‌هاي اتنوگرافيك وارد دانشگاه‌ها شوند تا بتوانيم شاهد رشد اين سنت در كشور باشيم.

ناصر فكوهي در پاسخ به سوالي در خصوص بارزترين تفاوت فيلم اتنوگرافيك و مستند اظهار داشت: فيلم اتنوگرافيك يا مردم‌نگارانه فيلمي است كه با هدف آموزش و تاثيرگذاري و شناخت يك فرهنگ به فرهنگ ديگر يا بخشي ديگر از آن فرهنگ تهيه مي‌شود و لزوما از ساز و كارهاي فيلم مستند تبعيت نمي‌كند. شايد مهمترين تفاوت اين دو فيلم با هم در مصرف نهايي آنها باشد كه فيلم اتنوگرافيك مصرف دانشگاهي دارد در حالي كه فيلم مستند مي‌تواند مخاطبان گسترده‌اي را در بربگيرد. در واقع يكي از اهداف اين كتاب هم نشان دادن تفاوت‌هاي اين دو فيلم است كه البته داراي مرزهاي انعطاف‌پذيري با هم هستند.

وي همچنين از راه‌اندازي يك صفحه با عنوان «انسان‌شناسي تصويري» در سايت انسان‌شناسي و فرهنگ خبر داد و گفت: مسئوليت اين صفحه با مهرداد اسكويي است. در اين صفحه سعي داريم ادبيات لازم را براي گسترش علاقه به فيلم مستند و فيلم اتنوگرافيك در اختيار همگان بگذاريم.

فكوهي در پايان كتاب درآمدي بر «انسان‌شناسي تصويري و فيلم اتنوگرافيك» را در جهت گسترش ادبيات مربوط به فيلم مستند و اتنوگرافيك و افزايش علاقه‌مندي به اين حوزه‌ها در سطح دانشگاهي عنوان كرد. 

كتاب «انسان‌شناسي تصويري و فيلم اتنوگرافيك» كه توسط ناصر فكوهي ترجمه و گردآوري شده به تازگي از سوي نشر ني منتشر شده‌است.

کد مطلب : 21869