با روشن شدن جرقه‌هاي اوليه انقلاب و فشار نيروهاي مخالف رژيم و هماهنگي قيام‌هاي مردمي به رهبري امام خميني(ره) و کشتار 17 شهريور و اعتصاب کارگران شرکت ملي نفت و چاپ مقاله توهين‌آميز احمد رشيدي مطلق عليه امام(ره)، کنترل امنيت کشور از دست نيروهاي رژيم خارج شد و پايه‌هاي اقتدار رژيم 2500 ساله شاهنشاهي سست، و منجر به فرار شاه شد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)،اقدام شتاب‌زده رژيم در برقراري حکومت نظامي، فاجعه 17 شهريور ميدان ژاله را آفريد. انعکاس جهاني اين فاجعه، رژيم را از اجراي مقررات حکومت نظامي بازداشت و تظاهرات و اعتصابات تازه‌اي را به دنبال آورد. 
 
در آن تاريخ همه ناظران سياسي متفق‌القول بودند که حل بحران با حضور شاه در ايران امکان‌پذير نيست و رهبر انقلاب اسلامي، به هيچ عنوان حضور شاه و رژيم سلطنتي را تحمل نخواهد کرد. شاه نيز پس از عدم موفقيت دولت نظامي ازهاري در برقراري نظم و آرامش و رفع اعتصاب‌ها که اقتصاد کشور را فلج کرده بود، راه ديگري جز خروج از کشور نداشت. تشريفات مربوط به خروج شاه، خصوصي و غير رسمي بود. مشايعت‌کنندگان، نخست وزير، رؤساي مجلسين، وزير دربار، رئيس ستاد ارتش و گروهي از مقامات وابسته به دربار بودند. فرودگاه مهرآباد در محاصره يگان‌هاي گارد بود. مقارن ساعت يازده و نيم صبح، شاه و همسرش، با يک بالگرد وارد فرودگاه شدند.

ساعت نيم بعداز‌ظهر، شاه و همسرش تهران را به مقصد مصر ترک کردند. در آخرين روزها فرح کوشيد تا موافقت شاه را به استعفا از مقام سلطنت و تفويض مقام نيابت سلطنت به وي، طبق قانون اساسي جلب نمايد. شاه نپذيرفت و گفت اين کار مشکلي را حل نخواهد کرد. سرانجام شاه روز 26 دي‌ماه 1357، فرار را بر قرار ترجيح داد. 

هر چند تاکنون کتاب‌هايي با عناوين مختلف که هر کدام مربوط به بخشي از فرار شاه از ايران است به رشته تحرير در آمده‌است. از جمله؛ جلد اول دایرةالمعارف انقلاب اسلامی و جلد اول كتاب «گام به گام با انقلاب» و ... .

در اين‌جا به معرفي اين دو كتاب مي‌پردازيم.

دایرةالمعارف انقلاب اسلامی(جلد اوّل) 

چاپ اول «دایرةالمعارف انقلاب اسلامی» ویژه نوجوانان و جوانان، به همت دفتر ادبیات انقلاب اسلامی و زیر نظر «شورای عالی دایرةالمعارف انقلاب اسلامی» و به کوشش جمعی از نویسندگان تألیف شده‌است.

این كتاب، جلد اول از مجموعه سه جلدی دایرةالمعارف انقلاب اسلامی، ویژه نوجوانان و جوانان است كه شامل حرف «آ» تا حرف «ث» و در بردارنده 260 مدخل است. 

در مقدمه اين كتاب آمده‌است: در تاریخ معاصر ‌ایران حادثه‌ای ‌به اهمیت وقوع انقلاب ‌اسلامی وجود‌ ندارد. این پدیده ‌را نمی‌توان فقط جا به جایی قدرت در میان حكمرانان دانست؛ تأثیرات شگرفی كه این انقلاب بر مناسبات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مردم ایران گذاشت، چه بسا در تاریخ كشورمان بی‌نظیر بوده‌است و درباره انقلاب چه در داخل و چه در خارج از آن نوشته‌های فراوانی نشر شده و از دیدگاه‌های گوناگونی ارزیابی شده‌است.

تدوین دایرةالمعارف انقلاب اسلامی در سال 1379 با هدف آشنا كردن گروه‌های سنی مورد نظر با مفاهیم انقلاب، گروه‌های مبارز، شخصیت‌ها، رویدادها، مكان‌ها، زمان‌هایی كه به نحوی با این پدیده مرتبط بودند، به تصویب رسید و پس از نشست‌های متعدد870 مدخل برای نگارش كتاب برگزیده شد. حوزه زمانی این ‌مدخل‌ها ‌از‌ ابتدای دهه‌40 یعنی سال‌های ‌آغازین ‌شكل‌گیری ‌انقلاب ‌و پیروزی آن است. در این بین دفاع 8 ساله مردم(1359- 1367)، برخی از مفاخر ادبی، حوادث مهم تاریخی و موضوع‌هایی از جهان اسلام به ویژه تاریخ تشیع در شمار مداخل در آمدند تا مخاطبان غیر از آشنایی با مختصات انقلاب، با برخی از حوادث تاریخی و شخصیت‌های بزرگ نیز مأنوس شوند. 

چاپ اول كتاب «دائرةالمعاف انقلاب اسلامي»، در 286 صفحه، شمارگان 2200 نسخه، قطع رحلي و قيمت 750000 ريال منتشر شد. 

كتاب ديگري كه وقايع و اتفاقات مربوط به فرار شاه از ايران(26 دي‌ماه 1357) اشاره كرده، جلد اول كتاب «گام به گام با انقلاب» است كه توسط اكبر خليلي به رشته تحرير در آمده‌است. 

اين كتاب مجلد اول از 2 جلد كتابى است كه در بردارنده ‏يادداشت‌هاى روزانه نويسنده از تاريخ 23 شهريورماه 1357 تا 24 بهمن‏ماه 1357، درباره ‏مبارزات مردمى، وقايع و رخدادهاى مربوط به انقلاب اسلامى‏ است. 

اين يادداشت‌ها، پس از پيروزى انقلاب اسلامى، در شماره‏هاى 1 تا 110، روزنامه جمهورى اسلامى به مديريت ‏مهندس ميرحسين موسوى، به چاپ رسيده‌است.

كشتار 17 شهريور، اعلام عزاى عمومى به خاطر شهداى 17شهريور، از سوى امام خمينى(ره)، اعلام حكومت نظامى، اعتصاب‏ كارمندان راديو و تلويزيون، روزنامه‏هاى كشور، وزارت دارايى، وزارت ‏اقتصاد و شركت‌هاى خصوصى، عكس‏العمل‏هاى شاه و عوامل او در مقابل حركت‌هاى تظاهرات مردمى، جريان فرار شاه از ايران، ماجراى ورود امام به ايران و پيروزى انقلاب اسلامى و...، همراه با متن اسنادى چون، متن لايحه حكومت نظامى، اعلاميه دربار شاهنشاهى، پيام امام خمينى(ره) به مناسبت ترك عراق، اعلاميه دولت‏ درباره لغو سانسور مطبوعات، اطلاعيه جامعه كاركنان بانك مركزى‏ ايران، متن سخنان شاه در يك جلسه خصوصى با امراى ارتش و ... از جمله موارد مطرح شده در اين كتاب است. 

كتاب با تصاويرى مربوط به مبارزات مردم و وقايع انقلاب‏اسلامى همراه است. 

چاپ اول كتاب در سال 1360 توسط انتشارات سروش منتشر شده‌ و چاپ دوم این کتاب توسط دفتر ادبيات انقلاب اسلامى تدوین و در 343 صفحه، جلد شومیز، قطع وزيري منتشر شده‌است.

کد مطلب : 14333