هر گوشه از سرزمين كهن ايران، حكايتي ديرين سال دارد، حكايتي كه ما را به سمت نخستين اسطوره‌ها و افسانه‌هاي اقوام ايراني باز مي‌برد، حماسه‌هاي مردم بلوچ يكي از حماسه‌هاي سرزمين كهن ايران به‌شمار مي‌آيد.

دكتر مرتضي رضوان‌فر، رئيس پژوهشكده مردم‌شناسي سازمان ميراث فرهنگي درباره كتاب «حماسه‌هاي مردم بلوچ» به خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) گفت: حماسه‌هاي مردم بلوچ، داستان‌هاي منظوم اين قوم ايراني را كه سينه به سينه روايت شده، دربردارد. روايت‌هاي منظوم حماسي قوم بلوچ از دوره‌ها و سال‌هاي دير و دور گذشته و با تجربه‌هاي تلخ و شيرينش آميخته و حكايت از تاريخ پرفراز و نشيب اما يك‌دل و پيوسته آن با سرزمين ايران دارد.

وي افزود: كتاب حماسه‌هاي قوم بلوچ، ثبت بخش مهمي از ميراث معنوي فرهنگ ايراني به شمار مي‌آيد و لازمه درك فرهنگ ايراني، فهم ميراث معنوي آن است، آن‌گونه كه مي‌توان زوايا و چشم‌اندازهاي گوناگون را راه‌هايي براي شناخت افزون‌تر دانش فرهنگي اقوام ايراني دانست. 

رضوان‌فر خاطرنشان كرد: تلاش پژوهشكده مردم‌شناسي در گروه مطالعات اسطوره و آيين به سوي ثبت و ضبط سنت‌هاي شفاهي و روايي فرهنگ ايراني گرايش يافته و سويه‌هاي گوناگوني چون آيين، اسطوره و افسانه را فراپوشانده است. 

رئيس پژوهشكده مردم‌شناسي يادآور شد: افسانه‌هاي بلوچ، چشم‌اندازي از حماسه‌هايي پرشكوه را به تصوير مي‌كشد. قهرمان بلوچ «همل» آنگاه كه به نگهباني از ميهن خود چون جدش رستم در برابر كشتار‌هاي پرتغاليان بسان كوه قد مي‌كشد و هنگامي كه پهلوانان عاشق از عشق مي‌گويند و شوريده سر، پيمانه دلدادگي را تا آخرين جرعه سر مي‌كشند، شاعر از زبان آنان شوريده حال چكامه مي‌سرايد.

اين مردم‌شناس افزود: دنياي حماسه بر مدار ستيز خوبي و بدي مي‌چرخد، چرا كه در اين دنياي دوگانه خوبي‌ها و خيرِخداآفريد، آن را به سوي كمال كشاند و پهلوانان خير و شر در برابر هم صف كشيدند و در وسعت ميداني كه به پهناوري تمامي جهان است از زمين تا كيهان، به جنگ هم شتافتند.

وي افزود: اخلاق حماسي از رزم و شهادت مي‌گويد و بزرگي پهلوانان در بزرگي روح و قلب و ورزيدگي تن آنان پديدار مي‌شود و تن گرچه تنها كالبدست، به شهامت قلب و زلالي روح، بزرگ و نستوه مي‌شود. الگوي پهلواني در ايران با ورزيدگي تن درهم مي‌تند، آنگونه كه دين مردي چون آرش، كمانداري سترگ است كه با پهلواني مرز ايران را از گزند نگاه تعدي جوي دشمن ايمن نگاه مي‌دارد.

رضوان‌فر به گردآورنده اين كتاب اشاره كرد و گفت: اين مجموعه به كوشش زنده‌ياد عبدالحسين يادگاري بر اساس پژوهش‌هاي پژوهشكده مردم‌شناسي گردآمده است، روانشاد يادگاري با زيروبم فرهنگ بلوچ آشنا بود و نگاهش زواياي پنهان آن را روايت مي‌كرد و پوسته را شكافته و به مغز مي‌رساند.

در اين كتاب به موقعيت جغرافيايي و زبان بلوچي و پيشينه زبان بلوچي اشاره شده كه هيجده حماسه را تشكيل مي‌دهد و هر حماسه با ترجمه فارسي و آوانگاري شعر بلوچي گردآمده و در پايان كتاب نيز فهرست اعلام بيان شده است.

جنگ نلي، مرثيه حماسي همل، همل جييند و پرتغالي‌ها، همل جييند و شير، جنگ چاكر رند كولوايي، عزت و ميروك، كيا و سدو، شهداد و مهناز، جنگ سوسمار، ميركنبر، بالاچ گيج، لله و گراناز، كهراب خان نوشيرواني، قول بلوچي، نودبندگ لاشاري، شي مريد و هاني، دوستين و شيرين، شالي و ميرابراهيم از جمله حماسه‌هاي مردم بلوچ در اين كتاب گردآمده است.

به گفته رضوان‌فر، بيت‌هاي كردي اين كتاب نيز به صورت لوح فشرده آماده انتشار است.

«حماسه‌هاي مردم بلوچ» با شمارگان 2200 نسخه و بهاي 42000 ريال از سوي پژوهشكده مردم‌شناسي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري با همكاري نشر افكار منتشر شد. 

کد مطلب : 17123