دوازدهم تيرماه، بيستمين سالروز حمله ناو آمريكايي وينسنس به هواپيماي مسافربري ايرباس جمهوري اسلامي ايران (1367) است./

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، يك سال پس از تجاوز رژيم صدام به ايران و در سال 1360، حمله ارتش متجاوز صدام به كشتي‌هاي تجاري در خليج فارس شروع و با اعلام مين‌گذاري سواحل بندري و حمله به دو كشتي تجاري، امنيت خليج فارس مختل شد.

به دنبال تحويل هواپيماها و موشك‌هاي فرانسوي به عراق، ابعاد اين حملات افزايش يافت و در برابر اين حملات كه صدام به صراحت مسووليت آن را بر عهده مي‌گرفت، شوراي امنيت سازمان ملل متحد عكس‌العمل مناسبي نشان نداد.

ولي در قبال انتساب چند حمله به ايران و شكايت شوراي همكاري خليج فارس، شوراي امنيت در تاريخ 11 خرداد 1363 قطعنامه 552 را صادر كرد و خواستار توقف اين حملات شد. 

112 كشتي در خليج فارس مورد حمله موشكي قرار گرفتند و جمهوري اسلامي ايران به دبير كل وقت سازمان ملل اعلام كرد كه از هر گونه اقدامي براي تأمين آزادي و امنيت كشتيراني در خليج فارس صورت گيرد حمايت و استقبال خواهد كرد. اما حملات به كشتي‌ها ادامه يافت و خسارات فراواني به بار آمد.

بدين ترتيب، عراق در هدف خود مبني بر بين‌المللي كردن جنگ تا اندازه زيادي موفق شد و قدرت‌هاي غربي و در رأس آن‌ها آمريكا، حضور گسترده و تهديدآميزي در خليج فارس يافتند. كشتي‌هاي نفتكش كويتي با پرچم آمريكا در خليج فارس حركت كردند و اسكورت نظامي نفتكش‌ها و كشتي‌هاي تجاري مورد نظر آمريكا در خليج فارس آغاز شد.

حمله نيروهاي نظامي آمريكا به كشتي ايراني "ايران اجر" و همچنين حملات نظامي آمريكا به سكوهاي نفتي ايران، از نتايج اين وضعيت و دخالت آشكار آن دولت در منطقه به نفع عراق و عليه جمهوري اسلامي ايران بود.

يكي از نتايج شوم تشنج‌آفريني رژيم عراق و دامن زدن ايالات متحده به ناامني در خليج فارس، حمله به هواپيماي مسافربري جمهوري اسلامي ايران بود.

هواپيماي ايرباس جمهوري اسلامي ايران با 275 مسافر و 16 خدمه، پيش از ظهر دوازدهم تير ماه 1367 فرودگاه بندرعباس را به مقصد دوبي ترك گفت. سطح پرواز اين هواپيما 14000 پا تعيين شده بود. هواپيما در ساعت 10:15 به وقت محلي و 06:45 به وقت گرينويچ اوج گرفت و در ساعت 10:24 به وقت محلي، سطح پروازي 12000 پا را گزارش كرد. از آن لحظه به بعد ديگر تماسي از طرف خلبان گرفته نشد. هواپيما مورد اصابت 2 فروند موشك سطح به هواي ناو وينسنس آمريكا قرار گرفته و در نزديكي جزيره ايراني «هنگام» منفجر و سقوط كرده بود.

در اين فاجعه، تمامي سرنشينان هواپيما به شهادت رسيدند كه 66 كودك زير 12 سال، 52 زن و 46 تن تبعه كشورهاي يوگسلاوي، كويت، افغانستان، هندوستان، پاكستان، ايتاليا، شارجه و دوبي، از جمله وابسته نظامي پاكستان در ايران و خانواده‌اش در ميان كشته‌شدگان بودند.

متعاقب اين تجاوز آشكار، جمهوري اسلامي ايران  روز 14 تير 1367، طي نامه‌اي به رئيس شوراي امنيت، خواستار تشكيل جلسه فوري شورا براي رسيدگي به موضوع شد. 25 تير 1367 شورا تشكيل جلسه داد و پس از استماع سخنان دكتر علي اكبر ولايتي، وزير امور خارجه وقت، در 29 تيرماه 1367 طرح قطعنامه پيشنهادي را تصويب كرد. متن قطعنامه به اين شرح است: شوراي امنيت، با بررسي نامه مورخه 5 ژوئيه 1988 جانشين نماينده دائم جمهوري اسلامي ايران خطاب به رئيس شوراي امنيت و با استماع بيانات نماينده جمهوري اسلامي ايران، وزير امور خارجه ( علي اكبر ولايتي ) و سخنان نماينده ايالات متحده آمريكا ( معاون رئيس جمهوري جرج بوش )، با ابراز تاسف عميق از اين كه يك هواپيماي غيرنظامي «ايران اير» در پرواز برنامه‌ريزي شده بين‌المللي 655، در پرواز بر فراز تنگه هرمز به وسيله موشك شليك شده از ناو جنگي ايالات متحده آمريكا ( وينسنس) منهدم گرديد، با تاكيد بر ضرورت تبيين حقايق سانحه توسط بازرسي بي‌طرفانه، با اضطراب عميق از تشنج دائم‌التزايد در منطقه خليج [ فارس]:
1ـ تأسف عميق خود را از ساقط ساختن هواپيماي غيرنظامي ايران به وسيله موشكي كه از يك ناو جنگي آمريكا شليك شده و تسليت عميق خود را به خاطر از دست رفتن غم‌انگيز جان انسان‌هاي بي‌گناه ابراز مي‌دارد.
2ـ همدردي صميمانه خود را به خانواده‌هاي قربانيان سانحه غم‌انگيز و دولت‌ها و كشورهاي آنان اعلام مي‌دارد.
3ـ از تصميم سازمان بين‌المللي هواپيمايي كشوري در پاسخ به درخواست جمهوري اسلامي ايران مبني بر ايجاد گروه تحقيق براي بررسي تمام حقايق موجود همچنين از اعلام ايالات متحده آمريكا و جمهوري اسلامي ايران مبني بر تصميمشان براي همكاري با بررسي سازمان هواپيمايي كشوري استقبال مي‌كند.
4ـ از تمامي اعضاي كنوانسيون 1944 شيكاگو، درخواست مي‌كند كه در همه شرايط، مقررات و رويه‌هاي سلامت هوانوردي كشوري به ويژه ضمائم آن كنوانسيون به منظور جلوگيري از چنين پيشامدهايي را دقيقاً مراعات نمايند.
5ـ لزوم اجراي فوري و كامل قطعنامه 598 (1987)، شورا را به عنوان تنها مبناي حل جامع، عادلانه، شرافتمندانه و پايدارِ منازعه ميان ايران و عراق ابراز و پشتيباني خود را از دبير كل براي اجراي اين قطعنامه اعلام و خود را ملتزم به همكاري با دبير كل براي تسريع در اجراي طرح اجرايي او مي‌نمايد.

جمهوري اسلامي ايران علاوه بر شوراي امنيت و شوراي ايكائو ، شكايت خود را در ديوان بين‌المللي دادگستري لاهه نيز مطرح كرد. عنصر تخصصي سازمان ملل متحد يعني ايكائو (سازمان هواپيمايي كشوري بين‌المللي) نيز از مسائل سياسي به دورنماند و به جاي بررسي فني و ارائه طريق به شوراي امنيت به ابراز تاسف و تسليت به بازماندگان سانحه پرداخت.

مهم‌ترين كتاب‌هايي كه تاكنون درباره فاجعه ايرباس منتشر شده‌اند، عبارتند از:
ـ جنگ تحمیلی، دفاع در برابر تجاوز (جلد 4) / شورای عالی دفاع، ستاد تبلیغات جنگ‏ / 1365.
ـ پرواز 655 (سند جنایت آمریکا) / نشر دی / 1368.
ـ سرود مردان دریا (خاطرات رزمندگان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران‏) / محمد علی بخشی / ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی دریایی، سازمان عقیدتی / 1374.
- جنگ ایران و عراق (1980-1988) و حقوق جنگ دریایی / آندره گاتری و ناتالینو رونزیتی؛ مترجمان حمیدرضا ملک‌محمدی نوری، سعید تائب و احمد سالاری / وزارت امور خارجه، موسسه چاپ و انتشارات‏ / 1374.
ـ روزها و رویدادها (جلد 2) / علی بری دیزجی و علی‌اصغر کریمی شرفشاده / نشر رامین‏ / 1378.
ـ تاریخ انقلاب، برای کودکان و نوجوانان‏ (کتاب 13ـ 1367: ایرباس 300) / با اهتمام مناف یحیی پور / نشر تاریخ و فرهنگ‏ / 1379.
ـ داستان‌هاي شهر جنگي / حبيب احمدزاده / دفتر ادبيات و هنر مقاومت / 1379.
ـ جنگ پست مدرن‏ (سیاست نوین درگیری) / کریس هیبلزگری؛ ترجمه احمدرضا تقاء / سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دانشکده فرماندهی و ستاد، دوره عالی جنگ‏ / 1381.
 ـ چالش‏های ایران و آمریکا بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران‏ / حمید معبادی / مرکز اسناد انقلاب اسلامی / 1381.

کد مطلب : 22199