نظریه‌ها به‌مثابه میراث مشترک انسانیت همچون ذخایری هستند که باید قدرت ذهنی جامعه را تقویت کرده و به ما امکان دهند که به سوی تأمل و ایجاد اندیشه‌هایی ناب و ابتکاری برای درک جامعه خود برویم.

دكتر ناصر فكوهي استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تهران در گفت‌و گو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) گفت: هیچ کس و به خصوص نظریه‌پردازانی که در زمان‌ها و مکان‌هایی دیگر چنین نظریاتی را بنیان گذاشته‌اند نمی‌توانند جایگزین پژوهشگرانی شوند که از نزدیک با ماده اجتماعی سروکار دارند. 

به گفته وي در طول سال‌‌های اخیر شاهد تحول نسبتا مثبتی در زمینه انسان‌‌شناسي بوده‌ایم. از یک سو، تعداد کتاب‌ها افزایش یافته است و امروز می‌توان از وجود یک ادبیات حداقل انسان‌شناسی در این حوزه سخن گفت. 

فكوهي بر اين باور است كه امروزه نوعی عقلانیت در انتخاب و ترجمه کتاب‌ها دیده می‌شود. 

به اعتقاد اين انسان‌‌شناس تنها گروه معدودی از دانشجویان و اساتید امروز ايران توانسته‌اند به درک مناسبی از نظریه رسیده و حتی نطفه‌هایی را برای نظریه‌‌پردازی در آثار خود نشان دهند، اما اکثریت در این کار ناتوان بوده‌اند زیرا صرفا از این نظریه‌‌ها الگو‌برداری و تقلید کرده‌اند و به همین دلیل از درک پیچیدگی‌های روزافزون جامعه ناتوان بوده‌ و از همه بدتر اینکه این امر را به حساب مشکلات موجود در علم گذاشته و یا روش‌ها را زیر سوال برده‌اند. در حالی که این بیشتر به عدم توانایی خود آنها از استفاده درست از نظریه‌ها بر می‌گردد. 

در نظر فكوهي اگر از تلاش‌هاي گروهی از اساتید برجسته و پیشکسوت بگذریم در بسیاری موارد تالیف در حوزه مردم‌شناسي تنها گردهم‌آوری‌هایی از سنت‌های فرهنگ‌عامه بوده كه بدون هیچ‌نوع روش‌شناسی علمی و بدون استفاده از هیچ ابزار انتقادی صورت گرفته است. همین امر موجب شده تا نتایج حاصله بسیار شکننده و غیر قابل اعتماد باشد. 

به گفته وي تالیف در حوزه مردم‌شناسي باید بر اساس ساختارهایی علمي انجام گیرد چرا که ورود به اين حوزه از جامعه‌شناسي نیاز به کار زیاد و اشراف کامل به موضوع دارد و متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل گرایشی که گاه بیش از کیفیت به کمیت اهمیت می‌دهد، بسیاری از جوانان خواسته‌اند یک شبه ره صد ساله بروند و خیلی زود از طریق ترجمه و تالیف به شهرت برسند. 

او اين تلاش‌ها را شهرتی ناپایدار و بی‌ارزش ارزيابي كرده و بر اين باور است كه اين تلاش‌ها به تداوم و تاثیرگذاری اجتماعی منجر نمي‌شود.

کد مطلب : 17445