خبرگزاری کتاب ايران (IBNA) - سميعي گيلاني: پروين یعنی بینش مترقی، هوش سرشار و پشتکار بسیار

گزارش ايبنا از بزرگداشت استاد محمد پروين گنابادي/۳

سميعي گيلاني: پروين یعنی بینش مترقی، هوش سرشار و پشتکار بسیار

احمد سميعي گيلاني در نشست بزرگداشت استاد محمد پروين گنابادي كه عصر ديروز در انجمن آثار و مفاخر فرهنگي برگزار شد، وي را دانشمندي خوش فكر، نكته‌سنج، پرمايه، شيفته فرهنگ ايراني و ادب فارسي و بس فروتن خواند.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، احمد سميعي گيلاني در اين نشست با بيان نكاتي از زندگي پروين گنابادي گفت: پروين گنابادي در سال 1282 هجري شمسي در «كاخك» گناباد، روستايي كه در زلزله سال 1350 ويران شد، تولد يافت.

وي ادامه داد:پروين پس از تحصيل نزد پدر و حضور درمدرسه حبيبيه فردوس و قاين، به مشهد رفت و در مدرسه «نواب» اين شهر به حلقه شاگردان خصوصی «اديب نيشابوري» درآمد. تخلص «پروين» را نيز آن استاد گرانمايه براي او انتخاب كرد. در همان دوران با ايرج ميرزا كه در آن زمان در مشهد به سر مي‌برد، آشنايي جالبي به هم زد.

سميعي گيلاني با اشاره به بينش مترقي، هوش سرشار و پشتكار فوق‌العاده پروين گنابادي، افزود: اين مرد سخت كوش، در سراسر كارهاي پژوهشي‌اش نسبت به زبان فارسي حساسيت ديگري داشت. فكر جوان و روشن و عشق و علاقه مفرطش به زبان فارسي در مقالات «تذهيب زبان فارسي» او جلوه‌گر است. او به طبيعت زبان چون نهادي اجتماعي مي‌نگريست.

عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادبي فارسي خاطرنشان كرد: نظر او درباره داد و ستد زباني و حدود مجاز آن، واقع‌بينانه بود. به باور او، آنچه به استقلال زبان ضرر مي‌زند، رخنه كردن خصوصيات صرفي و نحوي و دستوري از زبان‌هاي ديگر است و نه وارد شدن واژه‌هاي لازم و ضروري.

وي در ادامه يادآور شد: پروين گنابادي معتقد بود كه اهل زبان هرگز كلمات بيگانه را به لهجه و با تمام خصوصيات معنايي آنها در زبان بيگانه، در زبان خود به كار نمي‌برند؛ بلكه آنها را دگرگونه مي‌سازند و بدين‌سان، آن واژه‌ها، ديگر واژه‌هاي بيگانه محسوب نمي‌شوند.

سميعي گيلاني تاكيد كرد: پروين گنابادي راهي را توصيه مي‌كند كه شاعران و نويسندگان (یعنی بزرگ‌ترين نگهبانان زبان دري -‌ به بيان خود او) از قرن چهار هجري پيمودند و در این باره به شواهدي از ديوان عبدالواسع جبلي، شاعر قرن 6 استناد مي‌كند.

وي اضافه كرد: پروين به اين خطر توجه داشت كه با ورود بي‌گدار واژه‌هاي بيگانه به زبان فارسي، چه بسا الگوهاي دستوري آن زبان‌ها نيز وارد زبان فارسي شوند و در آن، جا خوش كنند. او هشدار می‌داد که پاسداران زبان فارسي، بايد در اين باره مراقب باشند.

سميعي گيلاني با تاكيد بر اين كه مقصود پروين، بيرون راندن همه واژه‌هاي بيگانه از زبان فارسي نيست، گفت: پروین اين كار را نابخردانه و ناممكن مي‌داند. او براي پاسداري از هويت زبان، وجود فرهنگستان زبان و ادبي فارسي را ضروري مي‌ديد. همچنين به دامنه تاثير مطبوعات، رسانه‌هاي گروهي، راديو و تلويزيون حساس بود.

رييس گروه ادبيات معاصر فرهنگستان زبان و ادب فارسي تصريح كرد: پروين گنابادي از نظر زبان شناسي، ديدي منتقدانه و نزديك به ديد علمي امروز داشت.

وي خاطرنشان كرد: نظر پروين نسبت به آموزش زبان عربي در دبيرستان‌ها، اهمیت خاص دارد. او معتقد بود كه آموزش زبان عربي در دبيرستان‌ها، بايد ناظر به فراگيري بهتر زبان فارسي باشد؛ آنچه امروز «عربي در فارسي» مي‌خوانيم. او روش كارگاهي را براي تدريس زبان عربي پيشنهاد مي‌كرد.

سميعي گيلاني با بيان نكاتي درباره آثار پروين گنابادي و نقش موثر او در تدوين لغتنامه دهخدا و نيز آراي پيشرو او در حوزه اصطلاح‌شناسي علمی، اضافه كرد: پروين در نقد، ضمن نكته سنجي و باريك‌بيني، ادب را به كلي رعايت، و از آنچه «پنبه زني» مي‌خوانيم، اجتناب كرده است.

وي در پايان گفت: شرايط نامساعد مادي، براي پروين فراغتی نمي‌گذاشت تا بتواند به رضاي دل خود بخواند و بنويسد. خودش مي‌نويسد هميشه حسرت اين را داشته‌ام كه يك روز بتوانم به خواست دل خود بخوانم و بنويسم و ناچارم وقتم را صرف كارهاي الزامي كنم. اين تنها درد پروين نبود و درد بسياري از اهل علم و ادب بوده و هست.